Αρ. Κ. ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Π1ροσωκρατικοὶ φιλόσοφοι καὶ ἰατρικὴ Οἱ φυσικοὶ φιλόσοφοι, μὲ τὶς συχνές τους περιοδεῖες σ ̓ ὁλόκληρο τὸν τότε κόσμο καὶ πρὸ παντὸς στὴν Αἴγυπτο, ποὺ παρουσίαζε ἐξελιγμένη πολιτιστικὴ κίνηση, εἶχαν τὴν εὐκαιρία νὰ ἀποκτήσουν πολλὲς ἰατρικὲς γνώσεις, κι’ ἔτσι ἐπιστρέφοντας στὴν Ἑλλάδα συντέλεσαν πολὺ στὴν κατάρτιση τῆς ἰατρικῆς θεωρίας, τόσο μὲ τὶς γνώσεις τους αὐτές, ὅσο καὶ τὶς γνώσεις «περὶ τοῦ κόσμου», γενικά. Οἱ σοφοὶ αὐτοὶ ἀσχολήθηκαν συστηματικἁ μὲ τὴν φυσιολογία καὶ τὴν βιολογία τοῦ ἀνθρώπου καί, ὅπως ἆλλοῦ τονίστηκε, προέβαιναν σὲ συστηματικὲς ἀνατομικὲς μελέτες πάνω σὲ ἀνθρώπινα πτώματα καὶ πτώματα ζώων, ἀλλὰ καὶ σὲ ζωντανὰ ζῶα. Ἔτσι λ.χ. βλέπουμε τὸ Δημόκριτο, ὅταν τὸν ἐπισκέπτεται στ "Αβδηρα ὁ 'Ιπποκράτης, νὰ εἶναι περιτριγυρισμένος μὲ ἄπειρα πτώματα ζώων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἄλλα εἶχεν ἀνατάμει καὶ ἄλλα ἐπρόκειτο νὰ τάμει. Ὃ Αναξίμανδρος ὁ Μιλήσιος (61 ---546 π.Χ.) εἶναι ὁ εἰσηγητὴς τῆς παραγωγικῆς θεωρίας; «Κατ ̓ ἀρχὰς ἐξ ἀλλοειδῶν ζώων γενέσθαι τὸν ἄνθρωπον» (Πρβλ. ̓Αριστ.. Φυσ., ΠΠ. 4: Εγαρηι., Ὀιεὶς. 1. σελ. 14: Ὀων.. 135-577). Ἢ θάλασσα ἔδωσε, δίδασκε, τὸν πρῶτο πυρῆνα τῆς ζωῆς, γιατὶ τὸ θαλασσινὸ νερὸ περιέχει ὅλα τὰ χημικὰ στοιχεῖα, ἀπαραίτητα γιὰ τὴν ἀνάπτυξη καὶ συντήρηση τῆς ζωῆς, σχεδὸν κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογία μὲ τὰ ὑγρὰ στοιχεῖα τοῦ σώματος τοῦ ἀνθρώπου ἤ τῶν ζώων. Ὃ ̓Αναξίμανδρος ἐξάλλου πρεσβεύει, ὅτι ὁ ἄνθρωπος προέρχεται ἀπὸ τὶς κατώτατες βαθμίδες τῶν ζώων μὲ τὴν ἐξέλιξη, καὶ κυρίως ἀπὸ τοὺς ἰχθῦς: «Τὸν δὲ ἄνθρωπον ἑτέρῳ τρόπῳ γεγονέναι, τουτέστιν ἰχθύς, παραπλήσιον κατ ̓ ἀρχάς.» (Βλ. Προσωκρατ. Ὠιείς - ΚτᾶηΖ, Αό 12,11, σελ. 84 -- Πλούτ. Ν, 19-- δοχ., 430--Γαλ., ΧΙΧ,335). Ὃ Πυθαγόρας ὁ Σάμιος (580 π.Χ.) ὑπῆρξεπανεπιστήμων. Κατὰ τὸν Διογένη τὸν Λαέρτιο σπούδασε εἰδικὰ τὴν ἰατρικὴ καὶ μὲ τὶς ἀνώτερες γνώσεις του τὴν ὠφέλησε πολύ, ἀφοῦ, ὅπως ἀλλοῦ τονίστηκε, μέσα στὴ σχολή του ἡ ἰατρικὴ πῆρε ἐπιστημονικὴ χροιά, καὶ κυρίως μὲ τὶς ἔρευνες τοῦ ̓Αλκμέωνα, ὅπως θὰ δοῦμε πιὸ κάτω. Ὡς ἀρχὴ τῶν ὄντων παραδεχόταν τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὴν ἁρμονικὴ μεταξύ τους σχέση. Οἱ πυθαγόρειοι αὐτοὶ ἀριθμοὶ παριστάνουν τὶς ἁπλὲς εἰκόνες τῶν φυσικῶν στοιχείων. Στὴ θεωρία τῶν ἀριθμῶν ὁ Ἱπποκράτης στήριξε τὴν θεωρία τῶν κριτικῶν ἡμερῶν τῶν νόσων. Ἢ ἁρμονία, λοιπόν, τοῦ κόσμου καὶ γενικὰ τῆς ζωῆς, ἡ τάξις αὐτοῦ καὶ ἡ εὐταξία τοῦ σύμπαντος δύνανται νὰ παρασταθοῦν μὲ τὴν ἁπλὴ ἀναλογία τῶν ἀριθμῶν. Αὐτὸ γίνεται σήμερα ἀντιληπτὸ στὴν παράσταση μὲ ἀριθμοὺς τῶν διαφόρων χημικῶν στοιχείων, ὅπως ἀπεικονίζονται στὸν πίνακα τοῦ Μεντελγιέφ ἤ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν χρωματοσωματίων (κληρονομικῆς ὕλης) σὲ κάθε εἶδος ζώου καὶ στὸν ἄνθρωπο, ποὺ εἶναι πάντοτε σταθεροί. Καὶ μποροῦμε σήμερα νὰ ὑποστηρίξουμε, ὅτι ἀπὸ κάθε εἴδος ζώου θὰ γεννηθεῖ ἕνα ὁρισμένο ζῶο καὶ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο ἄνθρωπος, πρᾶγμα ποὺ εἶναι βιολογικῶς ἀδύνατο νὰ γίνει στὸν πίθηκο, νὰ γεννήσει δηλ. ἄνθρωπο, ὅπως θέλει νὰ πιστέψει ὁ Δαρβίνος. Ἡ ὅλη δημιουργία στηρίζεται, ἐπαναλαμβάνουμε, πάνω τὴν ἁρμονικὴ σύνθεση τῶν ἁπλῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παρασταθοῦν μὲ ἀριθμούς, τὰ πάντα λοιπὸν εἶναι ἀριθμοὶ τὰ πάντα εἶναι ἆἁρμονία: «4 ἱος ἰςί ζ401, αἶ]ος δι ΠαγπιοΠίθ» (2ε/ετ, 16 σελ., 463). Ἢ ὑγεία, ἔλεγεν ἐξ ἄλλου, εἶναι τὸ μεγαλύτερο ἀγαθὸ στὸν ἄνθρωπο, πρᾶγμα ποὺ παραδέχεται καὶ ὁ Ἱπποκράτης, καὶ καθῆκον ἔχει κάθε ἄνθρωπος νὰ φροντίζει γιὰ τὴν ὑγεία του καὶ νὰ εἶναι ἐγκρατὴς στὴ κοιλιά του, στὸν ὕπνο, στὰ ἀφροδίσια ἔργα: «Κρατεῖν δ ̓ ἐθίζου τῶνδε' γαστρός μὲν πρώτιστα κι ὕπνου, λαγνείης τε καὶ θυμοῦ.» Καὶ ὡς ἄριστος διαιτολόγος συνίστα τὴν μετρία χρήση τῆς βρώσεως καὶ πόσεως: «Μέτρον ἐπὶ πᾶσιν ἄριστον». Κανὼν