ΓΕΩΡΓΙΟΣ Δ. ΔΕΠΟΣ Ἰμπεριαλισμὸς καὶ πόλεμος ᾽Απέναντι τὄνα στ᾿ ἄλλο στέκουνε σήµε- ρα δύο - τρία παγκόσμια µεγαθήρια ἑκα- τοντάδες χιλιάδες φορὲς πιὸ µεγαλόσωμα ἀπ᾿ τὰ φοβερώτερα τοῦ εἴδους, ποῦχε ποτὲ νὰ ἐπιδείξει ὁ γήινος φλοιός. Ἡ ἀναμέτρη- ση τῶν κολοσσῶν αὐτῶν γίνεται στὴν ἀρχὴ μὲ ἀπειλητικὰ μουγκρίσµατα. Ὃ φόβος τῶν δοντιῶν καὶ τῶν νυχιῶν τους ---τοῦ ἀ- τομικοῦ πολέμου-- σταματάει τὶς ἀναπνο- ές. Σὰν ἀντίδραση τῶν τρομαγμένῶων πλη- θυσμῶν ἐκδηλώνονται τὰ «εἰρηνιστικά κι- νήματα», τὰ «σπίτια τῆς εἰρήνης», οἱ Γερ- μανοὶ «πράσινοι», οἱ Γιαπωνέζοι ἀντιπυρη- νιστές κ.λ.π., κ.λ.π. Κι ὅμως ἡ ἀνθρωπό- τητα δὲν εἶναι σήµερα σὲ καλύτερη μοίρα, ἀπὸ ἄποψη πολεμικῆς ψυχολογίας, ἀπ᾽ ὅ- σο ἤτανε δέκα, εἴκοσι, ἤ τριάντα χρόνια πρίν. Μποροῦμε µάλιστα νὰ ποῦμε, ὅτι εἷ- ναι πιὸ κοντὰ στὸν πόλεμο παρὰ ποτὲ ἄλ- λοτε ἀπ᾽ τὸ 1945 καὶ µετά. "Αν δὲ θεωρή- σουµε καὶ τοὺς τοπικοὺς πολέμους, ποὺ αὐτὴ τὴ στιγμὴ διεξάγονται σ᾽ ὅλο τὸν πλα- νήτη, σὰν προανάκρουσµα τοῦ μεγάλου καὶ γενικοῦ πολέμου, ποὺ βρίσκεται κάπου κρυμμένος στὸ μέλλον καὶ μᾶς ἀπειλεῖ, τό- τε θὰ δικαιώσουμε ἴσως τὸν στρατιωτικὸ ἐ- κεῖνο ποὺ εἶπε τελευταῖα, πὼς ὁ ψυχρὸς πόλεμος ἔχει πιὰ ξεπεραστεῖ κι εἴμαστε κι ὅλας μέσα στὸ θερμό. ᾿Αλλὰ μιὰ ἀκόμα προκαταρκτικὴ μορφὴ αὐτοῦ τοῦ πολέμου, τοῦ θερμοῦ καὶ τοῦ «μελλοντικοῦ», εἶναι κι ἡ προσπάθεια ποὺ καταβάλλεται ἀπ᾽ τοὺς ἀντίπαλους γιὰ ἐ- σωτερικὴ φθορὰ ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου. Ὁ «ξέ- νος δάχτυλος» εἶναι στὴν ἡμερήσια διάτα- ἔῃ σ᾽ ὅλες τὶς χῶρες, ὅσο κι ἄν οἱ λαοὶ δὲν ἔχουνε πλήρη συνείδηση τοῦ γεγονότος αὖ- τοῦ. 'Ἡ στρατηγικὴ τῆς προκαταβολικῆς φθορᾶς τοῦ ἀντίπαλου εἶναι τόσο σπου- δαία, ὥστε μπορεῖ νάναι κανένας βέβαιος, ὅτι ὁ πόλεμος θὰ κριθεῖ πρὶν ἀκόμα ἀρχί- σει. Καὶ τί δὲν στρατολογεῖται ἀπ᾿ τὰ κρυ- φὰ ἐπιτελεῖα τῶν Μεγάλων Δυνάμεων γιὰ τὸ ἔργο αὐτό; Τὰ πάντα παρακολουθοῦν- ται, τὰ πάντα ἐλέγχονται, τὰ πάντα ἐπιχει- ροῦνται. Ἔτσι, συμβαίνει πολλὲς φορὲς ἡ ἴδια ἡ εἰρήνη νὰ γίνεται τὸ πολεμικώτερο σύνθημα. Γιατί, ὅταν ἐξεγείρεται κανένας μαχητικὰ ἐναντίον ὁρισμένου µόνο «πολε- µοκάπηλου» ἀντίπαλου, ποὺ εἶναι ἡ ἄλλη Δύναμη, δὲν κάνει ἄλλο παρὰ συμμαχικὸ πόλεμο ἐναντίον της, μαζὶ μὲ τὴν πρώτη: Ἢ «εἰρήνη» ἔτσι μετατρέπεται λαθραῖα σὲ πόλεμο. ᾿Αλλὰ ὅταν λέμε ἱμπεριαλισμός, τί ἐν- νοοῦμε: Παλιὰ ἡ λέξη σήμαινε τὴν προ- σπάθεια δημιουργίας ΙΠΙΡΕΓΙΙΠΙ, δηλαδὴ αὖ- τοκρατορίας. Τὴν στρατιωτικὴ κατάληψη ἐδαφῶν καὶ τὴν ἐπέκταση σ᾽ αὐτὰ τῆς κρα- τικῆς κυριαρχίας τοῦ κατακτητῆ. Τότε οἱ κατακτηµένοι µετατρέπονταν σὲ δούλους (ἐνῶ ἀργότερα σὲ ἐκμεταλλευόμενους πλη- θυσμούς). Στὴ νεώτερη φιλολογία ὅμως κι ἰδίως τὴ μαρξιστικὴ (βλέπε Λένιν, Ίμπερια- λισμός) ἡ λέξη ἱμπεριαλισμὸς ἔχει εἰδικὴν ἔννοια. Σημαίνει τὴν ἴδια τὴν τελευταία φά- ση τῆς καπιταλιστικῆς ἀνάπτυξης. Τὴν ἐ- ποχὴ τῶν μονοπωλίων. Τὴν ἐποχὴ ποὺ τὸ τραπεζιτικὸ κεφάλαιο ἑνοποιεῖ καὶ ὑποτά- ζει τὸ βιομηχανικό, σὲ ἐθνικὴ κλίμακα. Καὶ ποὺ τότε ὁλόκληρο τὸ ἑνοποιημένο πιὰ ἐθνικὸ κεφάλαιο σὰν ἕνα σῶμα ἀναζητάει πυρετωδῶς (µέσω τῆς κυβέρνησής του) πρῶτες ὖλες σὲ παγκόσμια κλίμακα καὶ ἀ- γορὲς διάθεσης τῆς παραγωγῆς του πάλι σὲ παγκόσμια κλίμακα. Αὐτὴ ἡ πυρετώδης ἀ- ναζήτηση (καὶ τὸ σκόνταμά της ἀπάνω σὲ ἀνταγωνιστὲς) εἶναι ἐκείνη ποὺ κλείνει μέ- σα τῆς τὸν πόλεμο, ὅπως τὸ σύννεφο κλεί- νει μέσα του τὴ βροχή. ᾿Αλλὰ καλύτερα νὰ μὴν τὸ λέγανε ποτὲ ἔτσι καθαρὰ οἱ μαρξι- στὲς αὐτό. (Καλύτερα νὰ εἴχανε «φάει τὴ γλώσσα τους»). Γιατὶ ὁ τύπος αὐτὸς κοινωνίας εἶναι ἡ καλύτερη φωτογραφία τῆς σοβιετικῆς. (Μιὰ φωτογραφία, ποὺ εἰκονίζει τὸ φωτο- γράφο, ἀπὸ λάθος τῆς μηχανῆς). Ὃ τύπος δηλαδὴ μιᾶς κοινωνίας, ὅπου ἡ οἰκονομία ἡ ἐθνικὴ εἶναι μονολιθικώτερη ἀπ᾿ ὁπουδή- ποτε ἀλλοῦ. Γιατὶ ἀλίμονο, μόνο οἱ ροµαν- τικοὶ πιστεύουνε πιὰ (μόνο δηλαδὴ οἱ ἄν- θρωποι ποὔχουνε μείνει στὸ 1917, στὸ