ΔΗΜ. Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ρένος: ΚΑΙΓΕ Ὃ Ρένος ̓ ̓Αποστολίδης τύπωσε τελευταῖα ἕνα βιβλίο, ποὺ περιλαμβάνει δείγματα ἀπὸ ὄλες τὶς συγγραφικὲς ἰδιότητες καὶ ἐπιτεύξεις του. Αὐτὰ τὰ κείμενα, τελειωμένα ἤ κομμένα ἐκεῖ ποὺ τὰ ἔφερε ἡ πρώτη ὁρμή του, ἔκφράζουν ἕναν ἰδιότυπο ἄνθρωπο, μὲ δύναμη, μὲ πάθος, μὲ πειστικότητα,. ποὺ στήνει τὸ ἐγώ του ἀντίκρυ στὸν ἑαυτό του, τοὺς δικούς του, ὁλόκληρο τὸν κόσμο, ἔτοιμο νὰ συγκρουστεῖ μὲ τὴν πολυπλόκαμη γραφειοκρατία, νὰ εἰρωνευτεῖ τοὺς τύπους, νὰ σαρκάσει τὴ σύμβαση, νὰ χλευάσει τοὺς δῆθεν ἰσχυρούς, ν ̓ ἀποκαλύΨει τὸ τεράστιο ψεῦδος τῆς ἐξωστρεφοῦς ζωῆς καὶ τῶν ὀργάνων της, Ὅταν διατυπώνει αὐτὴ τὴν πλευρά του ὁ συγγραφέας, τὴν κριτική, στὸ βάθος, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, τὶς πράξεις τους, τὴ διακίνησή τους μέσα στὸν πνευματικὸ χῶρο καὶ στοὺς ποικίλους φορεῖς τῆς ζωῆς, παρουσιάζεται,͵ συνήθως, ἐγωιστής, σκληρός, ἡρωϊκὰά καὶ τραγικὰ μοναχικός, ἀσυμβίβαστος, Μέσα του, ὅμως, ἐγκατοικεῖ κι ἕνας ἅλλος κόσμος, ὁ ἔντονα λυρικός τοῦ ἀληθινοῦ ἔρωτα καὶ τῆς σπάνιας φιλίας, ὁ θαυμαστικός, χωρὶς ὑποτέλεια, πρὸς τὸν πατέρα του καὶ τὴ μητέρα του, ποὺ μαρτυρεῖ καὶ εὔθραστη τρυφερότητα καὶ βαθύτατη ἀνθρωπιὰ καὶ πίστη ἤ, χωρὶς δημοκοπικὲς γλυκερότητες σπάταλη ἀγάπη πρὸς τοὺς ὁπόλοιπους οἰκείους του καὶ ὁρισμένους ἅλλους, ποὺ τοὺς σκεπάζει μὲ τὴν ἁπαλότητα τῶν παιδικῶν ἤ ἐφηβικῶν του χρόνων. Ἓδῶ, πρέπει νὰ προσθέσω καὶ τὴν ἁταλάντευτη ἐκτίμησή του πρὸς τοὺς λίγους αὖτούς, ποὺ ἀγωνίστηκαν «τὸν ἀγῶνα τὸν καλόν», χωρίς, κατὰ τὴ δύσκολη γνώμη του καὶ τὰ αὑστηρά του κριτήρια, νὰ παρασυρθοῦν ἀπὸ παντοῖα δολώματα ὑλικῶν κερδῶν καὶ ἀξιωμάτων. Αὐτὴ ἡ γυμνὴ εὖαισθησία, οἱ νοσταλγικὲς μνῆμες, οἱ σιγαλόφῶνοι τόνοι, οἱ πνιγμένες κραυγὲς χαρακτηρίζουν, κυρίως, ἀρκετὰ ἀπὸ τὰ προσωπικῆς ὑφῆς καὶ ἐκφραστικῆς ποιήματά του, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνει ὅτι οἱ καθαρὰ λυρικὲς ἐκτινάξεις λείπουν ἀπὸ πολλὰ πεζὰ κείμενά του. Φτάνει νὰ ἔχουμε ὑπ ̓ ὄψει μᾶς π.χ. τὸ ἀντρειωμένο, τὸ θαυμάσιο ἐκεῖνο «Χρονικὸ τῆς μάνας», ποὺ ἀναφέρεται στοὺς συνεχεῖς ἀγῶνες τῆς μητέρας του καὶ στὶς θυσίες της γιὰ τὸ γένος, τὴν ἐλευθερία καὶ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα. Τὸ ὑλικό τοῦ βιβλίου εἶναι ἑτερόκλητο, μολονότι διαπιστώνεις μιὰ μυστικὴ πηγή, ἕναν πυρῆνα ἐσωτερικό, ποὺ ἐξαπλώνεται πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις, τὶς συγκαλύπτει καὶ τὶς ἐνώνει. Ἕνας ὁλόκληρος κόσμος εἶναι ἐγκατεσπαρμένος στὶς σελίδες τοῦ «Καῖγε». Ὃ παλμός, ἡ ὀργή, ὁ μυκτηρισμός, τὸ ὄνειρο, ἡ πραγματικότητα, ἡ κοινωνία, ὁ ἐμφύλιος πόλεμος, ὁ ἔρωτας, ἡ φύση, ἡ πολιτική, ἡ ἱστορία, οἱ ἀναδρομές, ἡ ὑποκρυπτόμενη συναισθηματικότητα, ἡ πικρὴ γεύση ἀπὸ τὶς προδοσίες καὶ τὶς διαψεύσεις, τὰ ἀνηλεῆ μαστιγώματα ἑνὸς συνεχῶς ἐπαναστατημένου πνεύματος. Αὐτά, καὶ πολλὰ ἄλλα, δύσκολα θὰ μποροῦσαν νὰ δικαιωθοῦν ἀπὸ ἕναν ἄλλο συγγραφέα. Τὸ βιβλίο τοῦ Ρένου ἐπιβάλλεται, κυρίως γιὰ τὴν εἰλικρίνεια τῶν βιωμάτων, γιὰ τὴν ἰδιόρρυθμη, νευρώδη γραφή του, γιὰ τὸ ἐντελῶς ἀτομικὸ ὕφος του, μολονότι, προσωπικά, στὴ γλωσσική του πλευρά, θὰ προτιμοῦσα μεγαλύτερη ὁμοιογένεια. Δὲν ἀποκλείεται, ὅμως, στὴν περίπτωση αὐτή, κάτι σημμαντικὸ νάλειπε ἀπὸ τὰ γενικἁ χαρακτηριστικά τοῦ «ἐπελαύνοντος» αὐτοῦ ὕφους, ποὺ λεηλατεῖ, κυριολεκτικά, καὶ ἁρπάζει στοιχεῖα ἀπὸ ὅλες τὶς περιόδους τῆς μακραίωνης ἑλληνικῆς γραμματείας, ἀπὸ τὶς πιὸ λαϊκὲς ὣς τὶς καθαρά λογικὲς καὶ λόγιες. Τὰ πεζὰ κείμενα τοῦ Ρένου ̓ ̓Αποστολίδη βρίθουν ἀπὸ παρατηρήσεις ὀξύτατες, ἀπὸ γνώσεις καὶ γνώση, ἀπὸ Ψυχολογικὲς διεισδύσεις, ποὺ ἔχουν σχέση μὲ τοὺς παραληρηματικοὺς ἐνθουσιασμοὺς τῆς νεότητας, μὲ τὶς ἀντιφάσεις καὶ τὶς ἀντινομίες τῆς ζωῆς, μὲ τὸν ἔλεγχο τῶν σκέψεων, τῶν ἐνεργειῶν, τῶν ἐκδηλώσεων καὶ τῶν ἀναστολῶν στὶς πράξεις καὶ στὰ λόγια τῶν ἀν-