ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

160ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1995

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 9519 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
34 ἀπό 81
Πηγή κειμένου
OCR
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Θεοκρατία: Η μήτρα του Εξουσιασμού — ΗΝΙΟΧΟΣ
    ἀρχή: σελ. 9519 συμπερασμένος · τέλος: ἄγνωστο · τχ. 160

Κείμενο φύλλου

Θεοκρατία: Ἡ μήτρα τοῦ Ἐξουσιασμοῦ Εἶναι πολλὲς οἱ δυσκολἰες, ποὺ ἀντιμετωπίζει ὁ ἀνθρώπινος νοῦς, ὅταν προσπαθεῖ νὰ ἀντιληφθεῖ τὰ πέρατα τοῦ σύμπαντος καὶ νὰ διατυπώσει τὰ κοσμολογικὰ συμπερασμμάτά του. Πρῶτοι οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες καὶ κατ ̓ ἐξοχὴν οἱ Προσωχρατιχοὶ (Ἡράκλειτος, Πυθαγόρας, Παρμενίδης, ̓Ορφεύς, Ἔμπεδοχκλῆς, Λεύκιππος κ.λπ.). ἀλλὰ καὶ ὁ Πλάτων, προσπάθησαν διὰ τοῦ συμόθολισμοῦ νὰ «περιγράψουν» τὸ σύμπαν καὶ ἀκόμα περισσότερο ν ̓ «άναπαραστήσουν» διὰ συμθολικῶν παραστάσεων (ὅπως τὸ «κηρύκειον» τοῦ Ἑρμῆ) τὶς διαδικασίες, μὲ τὶς ὁποῖες τὸ ἀνεκδήλωτο «ἦρθε» σὲ ἐκδή λωση. ιο σοθαρὸς μελετητὴς τῆς ἀρχαιοελληνικῆς σκέψης γνωρίζει, ὅτι οἱ ἀρχαῖοι σοφοὶ τὴς Ἑλλάδας στὶς κοσμολογικὲς ἀναζητήσεις τους οὐδέποτε ἀναφέρθηκαν σὲ «δημιουργία ἐκ τοῦ μηδενὸς» (ογεαιἰο οχ πἰμΙίο), ἀντίληψη ποὺ θεωροῦσαν παιδιάστικη, προφανῶς παράλογη καὶ ἀνθρωπομορφική. Βέθαια πολλοὶ θὰ ἀντιπαραθέσουν τὰ γραφόμενα ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος στὸν « Τίμαιον», ὅπου σὲ πολλὰ σημεῖα εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσει κανείς, ὅτι μιλᾷ ὁ μέγας φιλόσοφος γιὰ δημιουργία τοῦ σύμπαντος ἐκ τοῦ μηδενός." Όμως { ἡ ἄποψη αὐτὴ δὲν ἀνταποχρίνεται στὴν πραγματικότητα, γιατὶ ναὶ μὲν ὁ Πλάτων μιλᾶ γιὰ θεὸ «ποιητὴν τοῦ παντός», ὅμως ὄχι ἐκ τοῦ μηδενός, ἀλλὰ ὡς «διακοσμητὴν» τοῦ σύμπαντος, ὡς χοσμογονικὸ νόμο/λόγο, ποὺ δίνει ἁρμονία στὸ χάος καὶ μορφὴ στὸ ἀπειρο. Ὁ θεὸς τοῦ Πλάτωνος δὲν εἶναι ἔξω- "συμπαντικός, ἀλλὰ εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ σύμπαντος ὡς ὁ λόγος του, ἡ ἁρμονία, του, ἡ δομή του. (Εἶναι ἄδικο λοιπὸν καὶ παραπλανητικὸ νὰ κατηγορεῖται ὁ Πλάτων, ὅπως καὶ ὁ Πυθαγόρας ἢ ὃ ̓Ορφεύς, γιὰ ἀνατολίζουσες- θεοκρατικὲς ἀντιλήψεις). ἡ Ὅλοι λοιπὸν οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες σοφοί, ἀπὸ τοὺς Ορφικοὺς μέχρι ἀκόμη τοὺς μεταχριστιανικοὺς νεοπλατωνιχοὺς (Πρόκλος, Πορφύριος, Πλωτῖνος κ.λπ.), πέραν τῶν ἐπὶ μέρους διαφορῶν τους οὐδέποτε ἀναφέρθηκαν σὲ δημιουργία τοῦ σύμπαντος ἐκ τοῦ μηδενός. ̓Αντίθετα ἐταύτιζαν τὸ ἐκδηλωμένο σύμπαν μὲ τὸν ἀνεκδήλωτο θεό, ποὺ συμόολικὰ (καὶ φιλοσοφικὰλ) τὸν ὀνόμασαν «Χάος». «ἾΗ τοι μὲν πρώτιστα Χάος γένετ’, αὐτὰρ ἔπειτα Γαῖ ̓ εὐρύστερνος... ἡ δ ̓ Ἔρος...» » («Θεογονία», στ. 116-120). Γιὰ τὴν ἑλληνικὴ ἀντίλη η, ὅπου «ὁ θεῖος κατ ̓ οὐσίαν κόσμος εἰναι ἄφθαρτος καὶ αἰώνιος», τὸ σύμδολο τοῦ «Χάους» ἀνταποκρίνεται πλήρως στὸ ἀπώτατο σημεῖο ποὺ μπορεῖ νὰ φθάσει ὴ ἀνθρώπι σκέψη, ὅταν συλλογίζεται κοσμολογικά. Εἶναι γνωστόν, ὅτι, ἐνῶ γιὰ τὸν ἰουδαιοχριστιανισμὸ «ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν» (Γέν. 1.1). γιὰ τοὺς Ἕλληνες ἴσχυε τὸ Ἡρακλείτειο «κόσμον τόνδε... οὔτε τις θεῶν οὔτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ ̓ ἣν ἀεὶ καὶ ἔστι καὶ ἔσται πῦρ ἀείξωον.. «»(ΡΙεἰς 1, 157, 10). Γιὰ την ἑλληνικὴ σχέψη, ποὺ γέννη σε τὴν Φιλοσοφικὴ ἐρώτηση, ἡ ἀναζήτηση τελείωνε, ἐξαντλῶντας τὰ ὅριά της, στὴν ἀπεραντοσύνη καὶ τὸ ἀκατάληπτον τοῦ σύμπαντος, ἐχεῖ ὅπου ἡ πρωταρχική αἰτία (τὸ «πρῶτον κινοῦν» τοῦ ̓Αριστοτέλους) δὲν μποροῦσε νὰ εἶναι μιὰ ἀρχὴ χωρὶς αἰτία (παραθαίγοντας ἔτσι κάθε νόμο τοῦ σύμπαντος) ἀλλὰ μιὰ πρώτη ἐμφάνιση τοῦ ἄνεκδήλωτου στὴν ἐκδήλωση, τοῦ ἀπείρου στὸ πεπερασμένο. Γι’ αὐτοὺς τοὺς καθαρὰ Φφιλοσοφικοὺς λόγους οἱ "Ἕλληνες δὲν ἐπέλεξαν γιά τὶς χοσμολογικές τους ἀντιλήψεις τὴν «λύση» τοῦ θεοῦ ἀρχιτέχτονος- δημιουργοῦ ἐκ τοῦ μηδενός, τῆς ἀναίτιας- αἰτίας, τοῦ ἐξω-κόσμιου καὶ ὑπὲρ-λογου παντοδύναμου ( Αλλὰχ-Γιαχθέ), ποὺ ἀποτέλεσε τὴν πηγὴ τὴς θεοχρατίας, τῆς μητρὸς τοῦ ἐξουσιασμοῦ. Μετὰ τὸ Χάος ἡ «Θεογονία» ἀναφέρει κατὰ σειρὰν τὴν Γαῖα καὶ τὸν Ἔρω-
πρωτογενές κείμενο, ὅπως ἀκριβῶς ἐξήχθη →