ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΚΟΥΤΟΥΔΑΣ Στοιχεῖα γιὰ τὴν προχατακλυσµιαία Ἑλληνικὴ κυριαρχία στὴν Αἴγυπτο Μία ἀπὸ τὶς πολυτιµότερες πηγὲς τῆς Αἰγυπτιακῆς ἱ ἱστορίας εἶναι ὁ ἀρχιερέ- ας τοῦ ναοῦ τοῦ ᾿Οσίριδος στὴν Ἠλιούπολη τῆς Αἰγύπτου Μανέθων. Καταγό- μενος ἀπὸ τὸ Σεθέννυτο τοῦ Δέλτα τοῦ Νείλου ἔζησε στὴν Ἡλιούπολη στὰ χρό- νια τοῦ Πτολεμαίου Β΄ Φιλάδελφου (περὶ τὸ 280 π.Χ.). Ὑπῆρξε πολυμαθέστατος, ἱκανὸς ἑλληνιστὴς καὶ πολυγραφότατος. Χάρη στὴ σοφία του ἐξελέγη, ἀπὸ τοὺς Αἰγυπτίους ἀρχιερεῖς ὡς «γραμματεὺς τῶν Αἰγύπτου ἱερῶν ἀδύτων», ὅπου συμ- θουλευόµενος τὰ πανάρχαια ἀρχεῖα τῶν ᾿Αἰγυπτιακῶν ναῶν συνέγραψε ἕλληνι- στὶ Αἰγυπτιακὴ ἱστορία, ξεκινώντας πρὶν τὸ 10. 000 π.Χ., ὅταν κυθερνοῦσε τὴν Αἴγυπτο ὁ Ἥφαιστος, καὶ φθάνοντας μέχρι, τὰ χρόνια τοῦ Μ. ᾿Αλεξάνδρου. (Ας σημειωθεῖ, ὅτι καὶ ὁ Ἡρόδοτος ἀναφέρει, ὅτι 11.340 χρόνια πρὶν ἀπ᾿ αὐτὸν κυ- θερνοῦσαν τὴν Αἴγυπτο οἱ «θεοί»" ἔκτοτε κανένας «θεὸς» δὲν ἐμφανίστηκε μὲ ἀνθρώπινη μορφή: «ἐν μυρίοισί τε ἔτεσι καὶ χιλίοισι καὶ πρὸς τριηκοσίοισί τε καὶ τεσσεράκοντα ἔλεγον θεὸν ἀνθρωποειδέα οὐδένα γενέσθαι» (Ἡρόδ. Β΄, 142). Τὴν ἱ ἱστορία αὐτὴ τῆς Αἰγύπτου μὲ τίτλο «Αἰγυπτιακὰ» ὃ Μανέθων τὴν ἀφιέ- ρωσε στὸν Ἕλληνα 6ασιλέα τῆς Αἰγύπτου Πτολεμαῖο Β΄ τὸν Φιλάδελφο. Τὸ πιὸ σπουδαῖο κομμάτι τῶν «Αἰγυπτιακῶν» τοῦ Μανέθωνος εἶναι οἱ κατάλογοι τῶν 32 Φαραωνικῶν Δυναστειῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι λεπτομερέστατοι μὲ ἀχριθῆ χρονο- λόγηση τῆς διάρχειας κάθε ὀασιλείας, ξεκινῶντας ἀπὸ τὴν προκατακλυσµιαία Πρώτη Δυναστεία «θεῶν» καὶ «ἡ μιθέων» καὶ συνεχίζοντας μὲ τὶς 31 μετακατα- χλυσμιαῖες δυναστεῖες ἀπὸ τὸν Μήνη (9.500 π.Χ.) ἕως τὸ Μ, ᾿Αλέξανδρο (323 σι. .Χ.. Ἐκτὸς τῶν «Αἱ ἰγυπτιακῶν» ὁ Μανέθων συνέγραψε καὶ ἄλλα ἐ ἔργα, ὅπως τὴν «Ἱερὰν Βίδλον», τὸ «Παλαιὸν Χρονικόν», τὴν «Βίδλον τοῦ Σειρίου ἢ Σώθε- ος» κ.λπ. Δυστυχῶς τὸ ἔργο τοῦ Μανέθωνος ἐ ἔχει χαθεῖ. Σπαράγµατα ἐ ἔχουν σω- θεῖ κυρίως μέσα στὸ ἔργο «Κατ’ ᾿Απίωνος» τοῦ Ἰώσηπου καὶ στὴν « ᾿Εκλογὴν Χ. θονογραφίας» τοῦ θυζαντινοῦ μοναχοῦ Γεώργιου Σύγκελλου (δος αἱ. μ.Χ.). Τὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ τὰ χαμένα ἔργα (κυρίως τὰ «Αἰγυπτιακὰ») τοῦ Μανέθωνος ἔχει συγκεντρώσει ὁ Ο. Μύμειτ στὸν Β΄ τόμο, σ. 512-616, τῶν ἔγαρηιοπία ΗΙΦΙΟΥΙΕΟΓΗΙ Ογαθοογμηι (1848), ἐνῶ ἀπὸ τὸ 1940 οἱ ἐχδόσεις “ὺοευ (αςςίισαί Γ4τατγ” ἔχουν προθεῖ σὲ μιὰν ἄρτια ἔκδοση τῶν ἀποσπασμάτων τῶν ἔργων τοῦ Μανέθωνος σὲ ἐπιστασία τοῦ «.Ρ. ἀοοΙά καὶ μὲ ἀγγλικὴ προσεγμένη µετάφρα- ση ἀπὸ τὸν ΔΜ Ο. Μαάάεἰ, κλασσικὸ φιλόλογο στὸ Πανεπιστήµιο τοῦ Καΐρου. (Τὸ πολύτιμο ἐ ἔργο τοῦ ΣΟῪ κέλλου, στὸ ὁποῖο σώζονται οἱ φαραωνικοὶ κατάλο- γοι τοῦ Μανέθωνος, μπορεῖ νὰ τὸ ὄρεϊ κανεὶς στὴ σειρὰ Οογρι5 δΟ6ΥΙΡΙΟΥΙΗΥ ΗΙδΙογΙεΟγµΗΙ ΒΥζαΜΙΠΟΓΗΜΙ τοῦ ΜΜ. Ὠιπάοτί, 1529). Περὶ τοῦ ἔργου τοῦ Μανέθωνος ὁ Σύγκελλος διασώζει τὶς ἀκόλουθες πληρο- Φορίες: «... ἐστι Πτολεμαίου τοῦ Φιλαδέλφου ἀρχιερεὺς τῶν ἐν Αἰγύπτῳ εἰδωλεί- ων χρηματίσας ἐκ τῶν ἐν τῇ Σηριαδικῇ γῇ κειμένων στηλῶν ἱερᾷ, φησι, διαλέκτῳ καὶ ἱερογραφικοῖς γράμμασι κεχαρακτηρισμένων ὑπὸ Θὼθ τοῦ πρώτου ᾿Εομοῦ, καὶ ἑρμηνευθεισῶν μετὰ τὸν κατακλυσμὸν ἐ ἐκ τῆς ἱερᾶς διαλέκτου εἰς τὴν “Ελλη- νίδα φωνὴν γοάμμασιν ἱερογλυφικοῖς καὶ ἀποτεθέντων ἐν δίόλοις ὑ ὑπὸ τοῦ Αγα- θοδαίμονος, υἱοῦ τοῦ δευτέρου ᾿Ερμοῦ, πατρὸς δὲ τοῦ Τάτ, ἐν τοῖς ἀδύτοις τῶν ἱερῶν Αἱ ἰγύπτου προσεφώνησε τῷ αὐτῷ Φιλαδέλφῳ δασιλεῖ δευτέρῳ Πτολεμαίῳ ἐν τῇ Βίδλῳ τῇ Σώθεος γράφων ἐπὶ λέξεως οὕτως: ᾿Επιστολὴ Μανεθῶ τοῦ Σε- θεννύτου πρὸς Πτολεμαῖον τὸν Φιλάδελφον: Βασιλεῖ μεγάλῳ Πτολεμαίῳ Φιλα- δέλφῳ σεδαστῷ, Μανεθὼ ἀρχιερεὺς καὶ γραμματεὺς τῶν κατ’ Αἴγυπτον ἱερῶν ἀδύτων, γένει Σεδεννύτης ὑπάρχων Ἡλιουπολίτης, τῷ δεσπότῃ μου Πτολεμαίῳ