20Η ΣΑΒΙΝΑ Ἠ... «εὐκολία» τῆς ποίησης ᾿Ανάμεσα στὴ σύγχρονη πνευµατι- κή γενιά µας, σ᾽ αὐτὸν τὸν πόλεμο τῶν ἄστρων καὶ τῶν κριτικῶν, ὑψιπετοῦν ἄρθρα -- στιλέτα πληγώνοντας τὴν εὐαισθησία, τὴν πίστη, τὸ ταλέντο τῶν νέων, τὴν πορεία τῆς ποίησης. Κά- ποιος δογματικὸς λογοτέχνης λέει: «Τοὺς νέους δὲν τοὺς κρίνεις, τοὺς χει- ροκροτεῖς». Τὴν ἡμέρα ποὺ συνειδητοποίησα ὅτι τὰ αἰσθήματά µου γίνονται κάτοικοι κάποιων ἄλλων συναισθημάτων ποὺ ξεπερνοῦν τὸν ἀνθρώπινο νοῦ, ἔνιωσα τὴν ἀνάγκη ν᾿ ἀναστήσω τὴν ἐπίδρασή τους µέσα στὴν λειτουργία τῶν λέξε- ων. Ἣ ποίηση ἔρχεται ἐπιτακτικὴ κα- τεπάνω σου ἤ ἐσὺ περνᾶς µέσα ἀπὸ τὰ πράγματα διαφορετικὰ ἀπὸ τοὺς ἅλ- λους ἀνθρώπους. Ἕνα ξέσπασμα λοι- πὸν τῆς ὕπαρξης, τοῦ ἔνστικτου ἤ τῆς ἀνάγκης γιὰ μιὰ ἐκπωμάτιση ψυχική, ποὺ τολμᾶ νὰ πραγματώνει αὐτὸ ποὺ ἄλλοι καταπολεμοῦν καὶ στὸν ὕπνο τους. Φοβᾶμαι, πὼς ὁ ἄνθρωπος τόσο πολὺ πιέζεται ἀπ᾿ τὴν ὑποτιθέμενη πραγματικότητα, ποὺ καὶ στὸν ὕπνο του παγιδεύτηκε, σταμάτησε νὰ βλέ- πει ἀγγελικὰ ὄνειρα, ὅπως ἐκεῖνος ὁ µετεωρισµμός ἢἤ τὸ περπάτηµα πάνω στὴ θάλασσα μὲ τὶς χαοτικὲς ὅρασκε- λιές. Συχνὰ ἀκούω τὴν ἐξολομόγηση: «βλέπω στ’ ὄνειρό µου νὰ πετῶ, πράγ- μα ποὺ μὲ τρομάζει καὶ καταφέρνω νὰ ξυπνῶ προλαβαίνοντας τὴν πτώση». Ἐπέμβαση σὲ ποιὰ βαθειὰ νοσταλ- γία; σὲ ποιὸ φτέρωμα; ἐπέμβαση στὴν ἀθωότητα τοῦ ὑποσυνείδητου; Μιὰ ρυ- τίδα ἀπ᾽ τὰ γηρατειὰ τῆς ἀρχιτεκτονι- κῆς τῆς σκέψης καὶ τῆς λογικῆς. Κι ἔρχεται ἡ ποίηση, τολμηρότερη τῆς φύσης --μιὰ ἐπανάσταση στὴ λογική--- νὰ κορυφώσει σὲ δημιουργία τὸ θαυμάσιο αἴνιγμα τῆς ὑπέρβασης, αὐτὴν τὴν τρίτη κατάσταση τῆς ὕπαρ- ξής µας, τῆς τόλμης τοῦ ὀνείρου, μὲ λίγα λόγια: νὰ αἰσθητοποιήση τὸ αἴ- σθηµα. Μιὰ ἀντιστάθμιση στὰ φτερὰ ποὺ μᾶς λείπουν. Ἢ φύση μᾶς ἔδωσε τ᾽ ὄνειρο, ἴσως, γιὰ νὰ ἀντικαταστήσει τὴν ποίηση στὴν ζωή μας, σὰν φυλακτό, ξόρκι, φόβο, προμήνυμα, ὁδηγό, φυγὴ ἤ λύ- τρώσῃ. Ὅλα τὰ παραπάνω μήπως δὲν ἑρμήνεύουν τὴν ὁποιαδήποτε ποίηση, τὸ ὁποιοδήποτε ὄνειρο; καὶ ποτέ, μὰ ποτὲ τὴν «εὐκολία», ἀλλὰ τῆς ὑπέρβα- σης τὸ κυνήγι, τῶν αἰσθημάτων τὴν ἐν- τελέστερη ἔκφραση. Οἱ κριτικοὶ συχνὰ γράφουν: Ὃ τάδε δὲ γυρεύει νὰ μᾶς ξαφνιάσει μὲ τὸ λόγο τῆς μεγαλοσύνης καὶ νὰ μᾶς συνεπά- ρει σὲ φανταστικὲς περιοχές, ἤ ἀκόμα νὰ πετύχει μὲ τὸ λυρικό, τὸ ἐπίκαιρα εὔκολο. Κι ἄλλοτε πάλι: ὁ στίχος εἶναι εὐκολία, στὸ πεζὸ ἀνακαλύπτεις τὴν δεξιότητα τοῦ δημιουργοῦ, κ.λ.π. | Τὸ δύσκολο στὴν ποίηση δὲν εἶναι νὰ βρεῖς «εὐκολίες» γιὰ νὰ ἔκφρα- στεῖς, τὸ δύσκολο εἶναι νὰ εἶσαι ποιη- τὴς, ἡ μουσικὴ τῆς σκέψης σου, «ἡ αὐ- θόρμητή γέννηση τῶν φύλλων τῆς Ψυ- χῆς σου», κατὰ τὸν Κήτς, νὰ σὲ δια- κατέχει αὐτὴ ἡ ἰδιαίτερη κατάσταση, «μανία» τὴν ἀποκαλεῖ ὁ Πλάτων, ἐκεῖ- νο τὸ κάτι ποὺ στροβιλίζεται ἐντὸς σου μὲ τοὺς δικούς του νόμους ἀνά- πτυξης καὶ δὲν εἶναι πάντα λογικό, μὲ τὴν ἔννοια ποὺ γνωρίζουμε ἤ ποὺ δὲν μπαίνει σὲ πειθαρχία, ὅπως δὲν πει- θαρχεῖ ἡ καταιγίδα κι ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς φύσης, ποὺ ἡ λογικὴ ὅμως τὰ πα- ραδέχεται. « Ἢ πρώτη φράση εἶναι δῶρο τοῦ 6ε- οὔ», λέει ὁ Γκαῖτε, κι ὁ Θεὸς δὲν µπο-