ΜΑΡΙΟΣ ΜΑΜΑΝΕΑΣ Πανάρχαια Ἑλληνικὴ θρησχευτικὴ ἐπίδραση στὴν Μέση ̓Ανατολὴ Ἡ ἀραθικὴ πολίχνη Ρὰς Σιάμρα ἐντοπίζεται στὰ θόρεια παράλια τῆς Συρίας, σὲ ἀπόσταση λίγων χιλιομέτρων ἀπὸ τὴ Λαοδίκεια. Κατέστη πασίγνωστη ἀπὸ τὶς ἀνασκαφὲς ποὺ ξεχίνησαν στὶς ἀρχὲς τοῦ αἰώνα μας χι ἔφεραν δαθμιαῖα στὸ φῶς ἕναν ἰδιότυπο πολιτισμό, τὸν ὁποῖο οἱ ἀρχαιολόγοι ταύτισαν μ ̓ ἐκεῖνον τῆς ἀρχαίας Οὐγαρίτ. “Ἕως τότε γιὰ τὴν Οὐγαρίτ ὑπῆρχαν μόνο ἀποσπασματικὲς πληροφορίες. Γύρω ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν εὑρημάτων τῆς Ρὰς Σιάμρα συγκροτήθηκε νέα «σχολὴ» ἱστορικῆς ἔρευνας, ποὺ ἐξ ἀρχῆς προσανατολίστηχε στὴν ἔνταξη τῆς ἀρχαίας Οὐγαρὶτ στὸν εὑρύτερο «σημιτικὸ» πολιτισμικὸ χῶρο (καλῶς ἢ κακῶς, θὰ τὸ δοῦμε στὴ συνέχεια). ̓Εκεῖνο ποὺ πρωτεῦει εἶναι, νὰ ἐξετάσουμε, ὅσο οἱ δυνατότητες μᾶς τὸ ἐπιτρέπουν, τὰ ἱστορικά, πολιτιστικά, θρησκειολογικὰ καὶ γχωσσολογικὰἀ-φιλολογικὰ δεδομένα, ποὺ ἀφοροῦν τὴν ἀρχαία Οὐγαρὶτ καὶ τοὺς κατοίκους τῆς. Τὰ ἐρωτή ματα ποὺ μᾶς ἀπασχολοῦν εἶναι: α) Ἐὰν οἱ Οὐγαρῖτες ήταν πραγματικὰ κλάδος τῆς -κακῶς ὀνομαζομένης- «σημιτικῆς» ὁμοεθνίας. 6) Ἐὰν ἡ θρησκεία καὶ ἡ ἰδιαίτερη παράδοσή τους εἶχαν ὄντως «σημιτικὴ» προέλευση ἢ ἄλλην τινά. Υ) Ἐὰν ὁ πολιτισμὸς ποὺ ἀνέπτυξαν συμθαδίζει, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐπίπεδό του, μ ̓ ἐκεῖνον ποὺ χαρακτήριζε τοὺς ἄλλους «σημίτες». Κατὰ τὰ τέλη τῆς δεκαετίας τοῦ 1920 ἡ Γαλλική Διοίκηση τῆς Συρίας μετὰ τὴν τυχαία ἀνακάλυψη λιθίνων πλακῶν καὶ μικρῶν ἀγγείων ἀπὸ χωρικοὺς στὸν ὅρμο τοῦ Λευκοῦ Λιμένος (ΜΙπει αἱ Βεἰάα) ἔδωσε γιὰ πρώτη φορὰ ἄδειες ἀνασκαφῶν, οἱ ὁποῖες, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι διεκόπησαν κατὰ διαστήματα, συνεχίστηκαν καὶ συνεχίζονται ἕως σήμερα. Βαθμιαῖα ἤρχοντο στὸ φῶς περισσότερα στοιχεῖα γιὰ τὴν ἀρχαία Οὐγαρίτ, καθὼς οἱ ἀνασκαφὲς ἐπεκτείνοντο καὶ στὸν λόφο τῆς Ρὰς Σιάμρα. Οἱ ἀρχαιολόγοι, Γάλλοι στὴν πλειοψηφία τους, διεπίστωσαν τὴν ὕπαρξη πέντε ἀρχαιολογικῶν «ὁριζόντων». Ὃ ἀρχαιότερος ἀπ’ αὐτοὺς 6ρίσκεται σὲ θάθος 18 μέτρων καὶ χρονολογεῖται στὸ 5.000 π.Χ., ἐνῶ ὁ νεώτερος περὶ τὸ 1.200 π.Χ. Τόσο τὰ ἀκίνητα (νεκρόπολη, θιθλιοθήκη, ναοί, οἰχίες) ὅσο καὶ τὰ κινητὰ (ἀγγεῖα, ὅπλα, ἐργαλεῖα) εὑρήματα προδίδουν σπουδαῖο θιοτικὸ καὶ πολιτιστικὸ ἐπίπεδο, ποὺ ὁμολογουμένως δύσκολα δύναται νὰ σχετισθεῖ μὲ τὸν νομαδικὸ 6ίο ἄλλων γειτόνων «σημιτῶν». Παρὰ ταῦτα πολλοὶ μελετητές, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ θανὼν καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ̓Αθηνῶν Α. Χαστούπης-δεδηλωμένος φοινικιστής-, ἐπιμένουν στὴ θεωρία περὶ «σημιτικῆς» προελεύσεως τῶν Οὐγαριτῶν, χωρὶς κἂν νὰ λαμθάνουν ὑπ ̓ ὄψιν τὶς κραυγαλέες ἀντιθέσεις τῆς ζωῆς τῶν ἀρχαίων κατοίκων τῆς Οὐγαρὶτ μ ̓ ἐκείνην τῶν ἀπολιτίστων νομάδων τῆς ἐρήμου, ἀλλὰ καὶ τὶς ἐξ ἴσου κραυγαλέες ὁμοιότητες τῶν σωζομένων ἱστορικῶν στοιχείων γιὰ τοὺς Φιλισταίους καὶ τοὺς λοιποὺς Ἕλληνες ἀποίκους τῆς Παλαιστίνης μὲ τοὺς Οὐγαρῖτες. Είναι παραδεκτό, ὅτι ἡ διείσδυση καὶ ἐγκατάσταση τῶν Ἑλλήνων στὴ Μ. ̓Ανατολὴ ξεκινᾶ χιλιάδες χρόνια πρὸ τῆς Μυκηναϊκῆς ἐποχῆς, γιὰ τὴν ὁποία ὁ Α. Χαστούπης λέγει, ὅτι ἁπλῶς «ἐπέδρασε ἁμυδρὰ» στὸν Οὐγαριτικὸ χῶρο. Πρὸ τῆς ἐπιδράσεως ὅμως αὐτῆς, ποὺ δὲν ἦταν διόλου «ἁμυδρὴ» ἀλλὰ δαθυτάτη, εἶναι γεγονὸς ὅτι τὰ δύο παλαιότερα ἀρχαιολογικὰ στρώματα τῆς περιοχῆς συμδαδίζουν χρονολογικὰ μὲ τοὺς ἀποικισμοὺς τῶν Πελασγῶν καὶ τῶν Ἔτεο-Κρητῶν. Αὐτὸ μαρτυροῦν τ ̓ ἀποτελέσματα τῶν ἀνασκαφῶν. Συγκεκριμένα ἔχουν 6ρεθεῖ πελέκεις ἑλληνικῆς τεχνοτροπίας καθὼς καὶ μεταλλικὰ ἀγγεῖα μὲ παραστάσεις μυθολογικὲς ἀπὸ τὸ Οὐγαριτικὸ πάνθεο, ποὺ ἀποτελεῖ στὸ μεγαλύτερο μέρος του μεταλλαγὴ τοῦ “Ἑλληνικοῦ, ὅπως ἐκτίθεται παρακάτω. “Ὅσον ἀφορᾶ τὸ σφηνοειδὲς σύστημα γραφῆς τῶν Οὐγαριτῶν, ὁ ῥααάόέ ὑποστηρίζει, ὅτι αὐτὸ ἔχει σχεδὸν τὴν ἴδια μὲ τὸ Ἑλληνικὸ τάξη χαραχτήρων, ἐνῶ ὁ θασικὸς ἀποκρυπτογράφος του καθηγητὴς Ηαπς Βαμετ δέχεται, ὅτι διέπεται ἀπὸ ἀλφαθητικὴ ἀρχή. Ὡστόσο ἡ ἑλληνικὴ προέλευση τοῦ ἰδιοτύπου Οὐγαριτικοῦ πολιτισμοῦ -- καὶ ὄχι μόνο αὐτοῦ στὴ συγκεκριμένη περιοχὴ -- καθίσταται θεθαιότερη ὕστερα ἀπὸ ἕνα προσεκτικὸ ἔλεγχο τῶν