ΣΤΑΥΡΟΣ ΒΑΣΔΕΚΗΣ Περὶ Ἑλληνικῆς καὶ Βυζαντινῆς Μουσικῆς [ἠ:ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΙΝΑΙΟ «ΤΡΟΠΟΣ»Ι Ὅταν ἔπιασα τὴν γραφίδα, γιὰ νὰ συνεχίσω τὸν διάλογο περὶ «Βυζαντινῆς» ἢ «Ελληνικῆς μουσικῆς ἐπὶ Βυζαντίου», ὁ ὁποῖος ἀνοίχθηκε ἐπιτέλους στὸν «Δαυλό», αὐτομάτως θρέθηκχα ἀντιμέτωπος μὲ τὸν ἑξῆς προθληματισμὸ (δίλημμα): Σὲ ποιό ἐπίπεδο θὰ ἅρμοζε νὰ συνδιαλεχθῶ μὲ τοὺς συνομιλητὲς (συγγραφεῖς) μου: Στὸ ἐπίπεδο τῶν εἰδικῶν μουσικῶν τεχνικῶν ὅρων (ἄγνωστων στὸ εὐρὺ κοινὸ) ἢ στὸ ἐπίπεδο τῆς γενικότερης ἱστορικῆς (πραγματικῆ ς) θεώρησης τοῦ ζητή ματος, ἡ ὁποία εἶναι περισσότερο εὔληπτη ἀπὸ τοὺς μὴ εἰδή μονες; Τελικὰ ἡ πίεσι τοῦ προόθληματισμοῦ αὐτοῦ μὲ ἐξώθησε, προτοῦ μπῶ στὸ θέμα, νὰ προτάξω τὴν παρακάτω παρέμόασι. ̓Απ’ ̓ ὅσο δύναμαι νὰ γνωρίζω, τὸ θέμα ποὺ σκοπεύω νὰ θέσω, ἐὰν δὲν τίθεται γιὰ πρώτη φορὰ ἐντελῶς ἄμεσα, τουλάχιστον τίθεται πολὺ σπάνια καὶ ἀποσπασματικά. Πρόκειται γιὰ τὸν μῦθο τῶν δυνατοτήτων τῶν μουσικῶν γραφῶν, ἀρχαίας, θυξαντινῆς καὶ εὐρωπαϊκῆς. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἀλη θεύει ἀπόλυτα, ὅτι ποίησι εἰναι αὐτὸ ποὺ χάνεται στὴ μετάφρασι. Γνωρίζω ἑ ὅμως ἀπόλυτα καὶ δηλώνω κατηγορη ματικά, ὅτι μουσικὴ εἶναι αὐτὸ ποὺ χάνεται στὴ μουσικὴ γραφὴ (ὀπτική). Τί χάνεται στὴν μουσικὴ σημειογραφία; ὍὉὍ τρόπος: τὸ ὕφος, τὸ ἦθος, ὁ χαρακτήρας καὶ οἱ κάθε εἴδους λεπτὲς ἀποχρώσεις' ὅ,τι δηλαδὴ ἀποτελεῖ τὴν δαθύτερη οὐσία τῆς μουσικῆς. Καὶ γιὰ νὰ τὸ ποῦμε κι ἀλλιώτικα, ὅση σχέσι ἔχει ὁ σκελετὸς ἑνὸς ζώου μὲ τὸ ζῶο αὐτὸ ὅταν εἶναι ζωντανό, τόση σχέσι ἔχει καὶ ἕνα τραγούδι γραμμένο μὲ νότες μὲ τὸ τραγούδι αὐτὸ ὅταν τραγουδιέται ἀπὸ τὸν δημιουργό του ἢ ἀπὸ κάποιο ἄλλο ἄτομο, ποὺ τὸ «διδάχθηκε» ἀπ’ αὐτόν. Εὔληπτο Ἡ ἀπάρνη ση τῆς ἑλλη γικῆς παγκόσμιας μουσικῆς ὁρολογίας ἀπὸ τοὺς Ρωμιοὺς ο 4ιαπίστωση πρώτη: Οἱ πάσης φύσεως μουσικοὶ τῆς χώρας μας, παραδοσιακοί, αὐτοδίδαχτοι, πτυχιοῦχοι ὠδείων, μουσικολόγοι καὶ ἐθνομουσικολόγοι (ἀμφισθητοῦμε τὰ ἀναγκαῖα γιὰ τὸν τίτλο αὐτὸν προσόντα τῶν τελευταίων), ἀποκαλοῦν τὶς κλίμακες τῆς "Ελληνικής Μουσικῆς μὲ ὀνόματα ὅπως χιτζάξ, οὐσάκ, σαμπάχ, νιαδέντ, ράστ, κάρτζιγαρ κ.ᾱ. ο 4ιαπίστωση δεύτερη: Παγκοσμίως πλὴν δυτικῆς ̓Ασίας οἱ ἀντίστοιχες αὐτὲς κλίμακες ἀποκαλοῦνται μὲ τὰ ἀληθινὰ ὀνόματά τους, ὅπως 4ωρική, Ιωνική, Λυδική, Φρυγική, Υποδωρική, Μυξολυδική, Αἰολικὴ κ.ἄ. (Πογίαη, Εοἰίαη κ.ο.Χ.). ο 4ιαπίστωση τρίτη -ἀπίστευτη κι ὅμως ἀληθινή: Στὸ σύνολο σχεδὸν τῶν μουσικῶν Γυμνασίων καὶ 4 υκείων τῆς χώρας στὸν τομέα τῆς ̓Ελληνικῆς Μουσικῆς διδάσκεται τὸ κατ’ ἐξοχὴν τουρκικὀὸ ἔγχορδο μουσικὸ ὄργανο σάξι ἀντὶ τοῦ Ελληνικοῦ ταμπουρᾶ (θαμπούρα, τρίχορδο ἢ κακῶς λεγόμενο μπουζούκι), ὅπως προθλέπει τὸ διδακτέο πρόγραμμα, ὅταν σὲ καμμιὰ ἐπαρχία τῆς Ελλάδος δὲν παίζεται τὸ σάξι, ὅπως καὶ σὲ καμ-------ἰ--