ΔΑΥΛΟΣ/162, Ἰούνιος 1995 9655 ράθεση ἀντιθέτων ἢ συνωνύμων, ἀλλὰ καὶ ἡ ὀρθογραφία. Γιὰ παράδειγμα στὴ λέξη «ὅλακόμουτρο» τὸ λεξικὸ μᾶς ἔνη μερώνει ξεχάθαρα, πὼς αὐτὴ προέρχεται ἀπὸ τὶς λέξεις όλάκας τ μοῦτρο! Δὲν εἶναι καταπληκτικό; Ὅσον ἀφορᾶ τὴν λέξη «ζεστούτσικος», ἡ ἑρμηνεία ποὺ μᾶς προτείνει διαλύει κάθε ἴχνος ἀμφιθολίας σχετικὰ μὲ τὸ νόη μά της: σημαίνει «κάπως ζεστός», τὸ δὲ ἀντίθετο εἶναι τὸ... «κρυούτσικος»! Ἐπίσης σὲ ὁρισμένες λέξεις γίνεται παραπομπὴ 6άσειὀρθογραφίας. Ἔτσι γιὰ τὴν λέξη «ζὶκ ζὰκ» ὑπάρχει ἡ ἔνδειξη «ὅλ. ζὶγκ ζὰγκ», ἐνῶ γιὰ τὴν λέξη «κωλομπαρᾶς»... «6λ. κολομπαράς»! Στὴν λέξη «κολλεκτιδισμὸς» ἀναφέρεται καὶ «κολεχτιόισμός», ἐνῶ γιὰ τὴν λέξη «ζαδλακομάρα» γίνεται παραπομπὴ στὸ «ὀρθότερο»... «ζαόλάχωμμα». Αὐτὰ λοιπὸν σχετικὰ μὲ τὸ Ἑλληνικὸ αὐτὸ λεξικό. Σκέφθηκα ἀρκετά, ὥστε νὰ 6ρῶ τὸν κατάλληλο χαρακχτηρισμὸ γιὰ τὰ ἄτομα ποὺ δημιούργησαν τὸ μοναδικὸ αὐτὸ ἔργο, ἀλλὰ μάταια. Δὲν κατάφερα νὰ ὁρῶ λέξεις, ποὺ νὰ μὲ ἵκανοποιοῦν. Ἴσως, διότι τὸ λεξιλόγιό μου δὲν εἶναι ἀρκετὰ πλούσιο, ἀφοῦ δὲν ἔχω μελετήσει καθόλου σχεδὸν τὸ ἐν λόγω λεξικό. Μὲ ἐἐχτίμη ση Μάρκος Μάρκου Φοιτητὴς Νομικῆς Α.Π.Θ. Νεοκλῆ Καζάζη 16, 5533 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ Τὸ «Χάος στὴν ἀρχαία Ἑλληνικὴ Κοσμολογία Κύριε διευθυντά, Τὸ μὲν τὸ προσφιλὲς εἰς ἐμὲ τοῦ θέματος, τὸ δὲ ἡ ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου ἐπιστολὴ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ̓Αλ. Κωνσταντᾶ («Δ»/158) μὲ ὡδήγησαν στὴν σύνταξιν τῆς παρούσης μου, ἵνα ἀπόψεις μου ἐκθέσω καὶ ὄχι ν ̓ ἀντιδικήσω. Οἱ λέξεις «χάος» καὶ «χάσμα» ὁμοῦ μετ’ ἄλλων παράγωγα τοῦ ὁ. χάσκω εἶναι (καὶ τὸ ὁ. χαίνω σὲ αὐτὸ παραπέμπει), ἑκάστης ἐχούσης ἰδίαν ἔννοιαν καὶ σημασίαν. - «Χάος» (τὸ), μόνον κατ’ ἑνικὸν εὔχρηστον Ξ τὸ ἄπειρον διάστημα, ὁ περὶ ἡμᾶς χῶρος ὁ ἀπειρος, τὸ ἄπειρον σκότος τοῦ "Αδου, ἡ ἄδυσσος, τὸ κενὸν καὶ τέλος ἡ «ἄμορφος ὕλη». (Μεταφορικῶς: ἡ σύγχυσις, ἡ ἀταξία, τὶ τὸ ἀπροσδιόριστον καὶ συγκεχυμένον. -«Χάσμα» (τὸ) Ξ χαίνουσα ὀπὴ γῆς, μεγάλο ρῆγμα γῆς, δάραθρον, τὸ ἄνοιγμα τοῦ στόματος, πᾶν χενὸν ἢ ἄνοιγμα (χασμὰς) καὶ ἐκτεταμένον διάστημα. ιο Ησίοδος (στίχ. 772 χι ἐπ. περὶ τοῦ χάσματος): «., «χάσμα μέγ ̓οὐδὲ καὶ πάντα τελεσφόρον εἰς ἑνιαυτὸν οὔδας ἵ ἵκοιτ ̓...». [Μετφρ.: χάσμα μεγάλο χι οὔτε ἂν δὲν ἔκλεινε ὁλόκληρος χρόνος, θ ̓ ἄφτανε κανεὶς στὸ πυθμένα του...].” Αρα δὲν εἶναι τὸ «χάσμα» «χάος», ἐπειδὴ (τὸ πρῶτο) ὃ ἔχει πέρας. Αὐτὴ εἶναι ἡ σημασία του κατὰ τὴν ἐποχὴ συντάξεως τῆς «Θεογονίας», ἦτο ἡ ἰδία καὶ κατ ̓ Ἡσίοδον. Ὡς πρὸς τὸ «Χάος» ὁ Ἡσίοδος «σφάλλει» -κατὰ τὴν γνώμη μου-- ὅταν τὸ περιορίζει μεταξὺ Γαίας καὶ Οὐρανοῦ (στίχ. 126 κι ἐπ.) -- μετὰ τὴν παρθενογένεσιν τοῦ δευτέρου ὑπὸ τῆς πρώτης: «ἵνα μιν περὶ πάντα καλύπτοι... » καὶ ἐπίσης ὅταν θέτει περιφερειακὰ ὅρια στὸ «χάος» του (στἰχ. 817 πι) ἐπ.): «πρόσθεν δὲ θεῶν ἔκτοθεν ἁπάντων Τιτῆνες ναίουσι, πέρην χάεος ζοφεροῖο...» (πέρα ἀπὸ τὸ ζοφερὸ χάος). Καὶ ἀπὸ ἄλλους στίχους τῆς «Θ» προκύπτει, ὅτι ὁ ὁμιχλώδης τάρταρος, ὁ ὁμιχλώδης ζόφος, ὁ Τάρταρος κεῖνται πέραν τῶν ὀρίων τοῦ χάους. Τὸ «Ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος γένετ’»: Δεκάδες ρηματικοὑςτύπους συγγενῶν ρημάτων τοῦ «γίγνομαι» ὁ Ἠσ. χρησιμοποιεῖ εἰς ὅλα τὰ ἔργα του (0), τὸν ὁ. τύπο «γένετ’» ὅμως, ὡς ἐξ ἐρεύνης μου διεπίστωσα, μόνον στὸν προηγούμενο στίχο καὶ στὸν στίχο 35,144 («Ηοῖαι»), καθ ̓ ὅν: «ὃς δασιλεύτατος γένετο θνητῶν θασιλέων...». [Μετ.: ὁ πλέον θασιλικὸς ἤήταν ἀπ ̓ τοὺς θνητοὺς δασιλεῖς.. 1. Ἐξ οὗ συνάγεται, ὅτι τὸ ὁ. γίγνομαι καὶ τὰ συγγενῆ πλὴν τῶν πολλαπλῶν σημασιῶν (γίνομαι, γεννῶμαι, δημιουργοῦμαι, συντελοῦμαι, σχηματίζομαι, προέρχομαι κχιλπ. κ.λπ. -ὁρᾶτε καὶ Ἐπίκουρον) ἐξηγεῖται καὶ ὡς «εἰμαι», «ὑπάρχω». «Ηταν», λοιπὸν «ὁ πλέον 6ασιλιχός...» σημαίνει, ὅτι «ὑπῆρξε» ὡς τοιοῦτος 6ασιλεύς. Κατ’ ἀνάλογον δὲ ἑρμηνείαν: «Ἤτοι μὲν πρώτιστα (τὸ) χάος ὑπῆρχε () γένετ' "». Δηλαδή, ὡς θὰ ἐλέγαμε σήμερα: Στὴν ἀρχὴ ὑπῆρχε χάος, ἔπειτα (ἔγινε) ἡ Γαῖα... Σημειώνω ἐδῶ, ὅτι δὲν προκύπτει σαφῶς ἐκ τῶν στίχων τούτων, ὅτι ἡ Γαῖα ἐκ τοῦ χάους γένετ’. Τὸ ποιά ἐκ τοῦ χάεος «ἐγένοντο» τὰ άναφέρει ὁ Ἠσ. παρακατιὼν (στἰχ. 123 κι ἐπ.). "Αλλωστε εἶναι λογικόν, ὁ Ἠσ. νὰ ἀπήντησεν οὕτως ἀκριθῶς στὸ ἐρώτημα «πῶς;» καὶ καθ ̓ ὅσον ἀφορᾶ στὸ «πρῶτον» καὶ κυρίως σὲ αὐτὸ ὡς « ̓Αρχὴ Γενέσεως». . Τώρα, τί κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην εἶναι καὶ σημαίνει «Χάος» καὶ πῶς δη μιουργοῦνται καὶ καταστρέφονται «ἀεὶ» τὰ οὐράνια σώματα, ἀνακυκλουμένης τῆς ὕλης των, δὲν εἶναι τῆς παρούσης, ἔχω ὅμως σὲ μελέτη μου ἀναπτύξει τὴν «θεωρίαν» μου. Μὲ ἐ ἐκτίμη σιν Νίκος κ. Τσιρώνης Κ. Κόντου 16, Πατήσια 112 55