ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ κά αἱ βέβαια εἶναι ἐξαιρετικὰ δύσκολο νὰ ὁρισθῆ ἡ ἑλληνικότητα, γιὰ τὴν ὁποία μιλούσαμε στὸ προηγούμενο τεῦχος τοῦ Δαυλοῦ (σελ. 907-9) ἤ, τουλάχιστον, εἶναι ἀπίθανο ἕνας οἷοσδήποτε ὁρισμός, ὅσο ἐπιτυχὴς κι ἀκριβὴς κι ἄν ὑποτεθῆ, ὅτι θὰ γίνη γενικὰ ἀποδεκτός, ὅτι δὲν θὰ ἀμφισβητηθῆ ἐν ὅλω ἤ ἐν μέρει. Καὶ τοῦτο, γιατὶ γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ ἔχουν μιλήσει καὶ γράψει πάρα πολλοί, δικοί μας καὶ ξένοι, θεὠρώντας το ἀπὸ διάφορες σκοπιὲς μάλιστα" καὶ γιατὶ ἡ ἔννοια ἔχει τόσο ἴστορικὸ εὖρος, τόση χρονικἡ ἕκταση, ὥστε νὰ παρουσιάζη πολλὲς ὄψεις κι ἀποχρώσεις κατὰ τὶς διάφορες ἐποχὲς τῆς ὑπάρξεως ἤ τῆς «σταδιοδρομίας» της" καὶ γιατὶ ἡ ἔννοια καθ ̓ ἑαυτὴν ἐγκλείει, κατὰ τὸ φαινόμενο, τόσο πολυσήμαντα πνευματικὰ γνωρίσματα, τόση ποικιλία ἀξιῶν καὶ τρόπων θεωρήσεὼς τῆς ζωῆς καὶ τοῦ κόσμου, ὥστε νὰ ὑπάρχουν ἀπεριόριστα περιθώρια καὶ γιὰ πολυερμηνεῖες καὶ γιὰ παρερμηνεῖες καί, τέλος, γιατὶ ---καὶ τοῦτο ἔχει κυρίως σημασία νὰ ξέρουμε--- ἡ ἑλληνικότητα δὲν εἶναι ἁπλῶς μιὰ ἐγκυκλοπαιδικὴ ἤ ἱστορικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ὁλοζώντανη ἄχρονη πνευματικὴ δύναμη, προσδιοριστικὴ ὄχι μόνον ὅλων σχεδὸν τῶν τομέων θεωρίας καὶ πράξεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ τρόπου σκέπτεσθαι καὶ ζῆν τοῦ ἀτόμου, τοῦ προσώπου ὁποιουδήποτε τόπου κι ὁποιασδήποτε ἐποχῆς' ἄρα εἶναι ἔννοια πολιτικὴ καὶ ἰδεολογική, ἔννοια δηλαδὴ ἀπὸ τὴν ὁποία μπορεῖ νὰ ἐξαρτᾶται ἤ νὰ ἐπηρεάζεται ἡ ἐπιβίωση μιᾶς τάξεως πραγμάτων ἤ καταστάσεως --καὶ γι ̓ αὐτὸ ἀποτελεῖ πάντοτε ἀντικείμενο παρακολουθήσεως ἐκ μέ- ρους τῆς ἐξουσίας ἀλλὰ καὶ παρεμβάσεων τῆς τελευταίας στὸν τρόπο ποὺ ἐπιδρᾶᾷ πολιτικὴ ἡ πρώτη... Π έρα ἀπ ̓ ὅλα αὐτά, ὅταν χαρακτηρίζουμε κάτι ὡς ἑλληνικό, αὐτό, λογικά, πρέπει κατ ̓ ἀνάγκην α) νὰ προσιδιάζη μόνο στὴν ἑλληνικὴ σκέψη καὶ πράξη, νὰ ἔχη τουλάχιστον πρωτοεμφανισθῆ θεωρητικὰ καὶ πρακτικὰ μόνο στὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ μὴν εἶναι κοινὸ καὶ σ ̓ ἄλλους προγενέστερους ἤ σύγχρονους πολιτισμούς, σ ̓ ἄλλους τρόπους σκέπτεσθαι καὶ θεωρεῖν τὴ ζωὴ καὶ τὸν κόσμο καὶ β) νὰ μὴν ἀποτελῆ «ἐνοφθάλμιση», μπόλιασμα καταφανῶς ξένου σώματος, δηλ. μὴ ἑλληνικοῦ τρόπου σκέπτεσθαι, ἀσυμβίβαστου πρὸς τὸν χαρακτηριστικό ἑλ.ληνικό, καὶ συνεπῶς μὴ ἀφομοιώσιμου. Μὲ βάση τὶς δύο αὐτὲς ἀρχὲς πολλοὶ ἱστορικὰ βγάζουν, ὅτι ἑλληνικότητα εἶναι ὅ,τι πρωτοεμφανίσθηκε ὡς «αὐτοφυὲς» φαινόμενο στὴν Ἑλλάδα μέχρι τὴν κλασσικὴ περίοδο --σύμφωνα μ ̓ ὡρισμένους, ὅπως π.χ. τὸ Φρειδερίκο Νίτσε: μέχρι πρὸ τοῦ Σωκράτη --καὶ ἀβίαστα μπορεῖ νὰ ἐνταχθῆ μέσα στὴν ἐνιαία ἰδιάζουσα πνευματικὴ καὶ πρακτικὴ ζωὴ τῶν τότε Ἑλλήνων. ̓Απὸ τὴν σκοπιὰ αὐτὴ δὲν εἶναι ἑλληνικὸ, κι ἑπομένως δὲν ἀποτελεῖ συστατικὸ στοιχεῖο τῆς ἑλληνικότητας ὅ,τι παρεισέφρυσε στὸν «μετασωκρατικό» ἰδίως --φυσικὰ τὸ ὁρόσημο Σωκράτης εἶναι ἐν μέρει οὐσιαστικὸ καὶ ἐν μέρει συμβατικό, καὶ χρησιμοποιεῖται ἁπλῶς γιὰ λόγους μεθοδολογικούς-- ἑλληνικὸ πολιτισμὸ προερχόμενο ἀπὸ ἄλλα «Πνεύματα» κι ἄλλους πολιτισμοὺς καὶ δὲν