ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ κά αἱ βέβαια εἶναι ἐξαιρετικὰ δύσκο- λο νὰ ὁρισθῆ ἡ ἑλληνικότητα, γιὰ τὴν ὁποία μιλούσαμε στὸ προηγούµε- νο τεῦχος τοῦ Δαυλοῦ (σελ. 907-9) ἤ, τουλάχιστον, εἶναι ἀπίθανο ἕνας οἷοσ- δήποτε ὁρισμός, ὅσο ἐπιτυχὴς κι ἀκρι- βὴς κι ἄν ὑποτεθῆ, ὅτι θὰ γίνη γενικὰ ἀποδεκτός, ὅτι δὲν θὰ ἀμφισβητηθῆ ἐν ὅλω ἤ ἐν μέρει. Καὶ τοῦτο, γιατὶ γιὰ τὸ θέµα αὐτὸ ἔχουν μιλήσει καὶ γράψει πάρα πολλοί, δικοί µας καὶ ξένοι, θε- ὠρώντας το ἀπὸ διάφορες σκοπιὲς μάλιστα" καὶ γιατὶ ἡ ἔννοια ἔχει τόσο ἴ- στορικὸ εὖρος, τόση χρονικἡ ἕκταση, ὥστε νὰ παρουσιάζη πολλὲς ὄψεις κι ἀποχρώσεις κατὰ τὶς διάφορες ἐποχὲς τῆς ὑπάρξεως ἤ τῆς «σταδιοδρομίας» της" καὶ γιατὶ ἡ ἔννοια καθ᾽ ἑαυτὴν ἐγ- κλείει, κατὰ τὸ φαινόμενο, τόσο πολυ- σήμαντα πνευματικὰ γνωρίσματα, τό- ση ποικιλία ἀξιῶν καὶ τρόπων θεωρή- σεὼς τῆς ζωῆς καὶ τοῦ κόσμου, ὥστε νὰ ὑπάρχουν ἀπεριόριστα περιθώρια καὶ γιὰ πολυερµηνεῖες καὶ γιὰ παρερμηνεῖες καί, τέλος, γιατὶ ---καὶ τοῦτο ἔχει κυρίως σημασία νὰ ξέρουμε--- ἡ ἑλληνικότητα δὲν εἶναι ἁ- πλῶς μιὰ ἐγκυκλοπαιδικὴ ἤ ἱστορικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ὁλοζώντανη ἄχρονη πνευματικὴ δύναμη, προσδιοριστικὴ ὄχι μόνον ὅλων σχεδὸν τῶν τομέων θε- ωρίας καὶ πράξεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ τρό- που σκέπτεσθαι καὶ ζῆν τοῦ ἀτόμου, τοῦ προσώπου ὁποιουδήποτε τόπου κι ὁποιασδήποτε ἐποχῆς' ἄρα εἶναι ἔν- νοια πολιτικὴ καὶ ἰδεολογική, ἔννοια δηλαδὴ ἀπὸ τὴν ὁποία μπορεῖ νὰ ἐξαρ- τᾶται ἤ νὰ ἐπηρεάζεται ἡ ἐπιβίωση μιᾶς τάξεως πραγμάτων ἤ καταστά- σεως --καὶ γι᾿ αὐτὸ ἀποτελεῖ πάντοτε ἀντικείμενο παρακολουθήσεως ἐκ µέ- ρους τῆς ἐξουσίας ἀλλὰ καὶ παρεµβά- σεων τῆς τελευταίας στὸν τρόπο ποὺ ἐπιδρᾶᾷ πολιτικὴ ἡ πρώτη... Π έρα ἀπ᾽ ὅλα αὐτά, ὅταν χαρακτη- ρίζουμε κάτι ὡς ἑλληνικό, αὐτό, λογικά, πρέπει κατ᾽ ἀνάγκην α) νὰ προσιδιάζη μόνο στὴν ἑλληνικὴ σκέψη καὶ πράξη, νὰ ἔχη τουλάχιστον πρω- τοεμφανισθῆ θεωρητικὰ καὶ πρακτικὰ μόνο στὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ μὴν εἶναι κοινὸ καὶ σ᾽ ἄλλους προγενέστερους ἤ σύγχρονους πολιτισμούς, σ᾽ ἄλλους τρόπους σκέπτεσθαι καὶ θεωρεῖν τὴ ζωὴ καὶ τὸν κόσμο καὶ β) νὰ μὴν ἀπο- τελῆ «ἐνοφθάλμιση», μπόλιασμα κα- ταφανῶς ξένου σώματος, δηλ. μὴ ἑλ- ληνικοῦ τρόπου σκέπτεσθαι, ἀσυμβί- βαστου πρὸς τὸν χαρακτηριστικό ἑλ.- ληνικό, καὶ συνεπῶς μὴ ἀφομοιώσι- µου. Μὲ βάση τὶς δύο αὐτὲς ἀρχὲς πολλοὶ ἱστορικὰ βγάζουν, ὅτι ἑλληνι- κότητα εἶναι ὅ,τι πρωτοεμφανίσθηκε ὡς «αὐτοφυὲς» φαινόμενο στὴν Ἑλλά- δα μέχρι τὴν κλασσικὴ περίοδο --σύμφωνα μ᾽ ὡρισμένους, ὅπως π.χ. τὸ Φρειδερίκο Νίτσε: μέχρι πρὸ τοῦ Σωκράτη --καὶ ἀβίαστα μπορεῖ νὰ ἐν- ταχθῆ μέσα στὴν ἐνιαία ἰδιάζουσα πνευματικὴ καὶ πρακτικὴ ζωὴ τῶν τό- τε Ἑλλήνων. ᾿Απὸ τὴν σκοπιὰ αὐτὴ δὲν εἶναι ἑλληνικὸ, κι ἑπομένως δὲν ἀ- ποτελεῖ συστατικὸ στοιχεῖο τῆς ἑλλη- νικότητας ὅ,τι παρεισέφρυσε στὸν «μετασωκρατικό» ἰδίως --ϕυσικὰ τὸ ὁρόσημο Σωκράτης εἶναι ἐν μέρει οὐ- σιαστικὸ καὶ ἐν μέρει συμβατικό, καὶ χρησιμοποιεῖται ἁπλῶς γιὰ λόγους μεθοδολογικούς-- ἑλληνικὸ πολιτι- σμὸ προερχόμενο ἀπὸ ἄλλα «Πνεύμα- τα» κι ἄλλους πολιτισμοὺς καὶ δὲν