ΧΡΗΣΤΟΣ Θ. ΠΑΝΑΓΟῸΣ, Ὁ Πειραιεὺς «Πολλοὶ ἀρχαῖοι συγγραφεῖς... ἐτυμολογοῦν τὴν λέξιν “Πειραιεὺς” ἐκ τοῦ “πειραιεύς”, ποὺ σημαίνει πορθμεὺς (ἐκ τοῦ “περαιόω ̓ Ξ περνῶ ἀντίκρυ, εἰς τὸ πέρα μέρος, διαπορθμεύω)... Ὃ Πειραιεὺς φέρει ὄνομα ποὺ δηλοῖ ἐπάγγελμα... ὅπως συμδαίνει καὶ σήμερον μὲ τὸ Πέραμα 6 περαματξῆδες” Ξ πορθμεῖς). Κατ ἄλλους ἡ ὀνομασία Πειραιεὺς παράγεται ἐκ τοῦ “πέραν”, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀρχαιότη τα μεταξὺ τῆς Αττικής καὶ τοῦ Πειραιῶς ἐμεσολάδει τόπος ἑλώδης καὶ ἄδατος καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐθεωρεῖτο ὁ Πειραιεὺς χωρισμένος ἀπὸ τῆς ἠπείρου καὶ "νησιάξων”, εὑρίσκετο δηλαδὴ εἰς τὴν “ἀντιπέραν” ὄχθην, εἰς τὸ ἀντικρυνὸν μέρος ἢ ἀντιπέραν ἀκτὴν» (σελ. 67-68). Ὁκ. Χ.Θ. Πανάγος, γέννημα καὶ θρέμμα τοῦ Πειραιῶς, μὲ πολὺ μεράχι συνέγραψε τὸ παρουσιαζόμενο θιθλἰο τὸ ἔτος 1949, ποὺ ἀποτελεῖ μιὰ πρωτότυπη καὶ ἐμπεριστατωμένη μελέτη, τὴν ὁποία ὑπέδαλε ὡς διδακτορική του διατριδὴ στὴν Α.Σ.Ο.Ε.Ε. Τὸ ἔργο αὐτό, μεταφρασμένο καὶ στὰ γαλλικά, ἐπανεξεδόθη πρόσφατα ἀπὸ τὸ Ε.Β.Ε. Πειραιῶς, «ἐμπλου. τισμένο μὲ νέες ἱστορικὲς μαρτυρίες, πληροφορίες, χάρτες καὶ φωτογραφικὸ ὑλικό, στοιχεῖα ποὺ τὸ ἀναδεικνύουν καὶ τὸ καθιστοῦν πολύτιμο ντοκουμέντο, μὲ καθοριστικὴ συμμετοχὴ στὴ -μέχοι τώρα-- ἰσχνὴ διδλιογραφία τῆς πόλης μας», ὅπως παρατηρεῖ στὸν πρόλογό του ὁ Γ. Κασιμάτης. Κατὰ τὰ πανάρχαια χρόνια ὁ Πειραιᾶς ἦταν μιὰ ἄσημη καὶ χωρὶς ἐνδιαφέρον πολίχνη ἐξαιτίας τοῦ θραχώδους καὶ ἀνωμάλου ἐδάφους του, τῆς ἀπουσίας ὕδατος πρὸς τὴν πλευρὰ τοῦ κεντριχοῦ λιμένος καὶ τοῦ ἀνθυγιεινοῦ χλίματος λόγω τοῦ ἀσταθοῦς ἐδάφους, ποὺ πρὸς τὸ μέρος τοῦ ̓Αλιπέδου δη μιουργοῦσε ἕλη. Περὶ τὸν 5ο π.Χ. αἰῶνα ὁ Πειραεὺς ἀπετέλει δῆμον τῆς ̓Αττικῆς, μαζὶ δὲ μὲ τοὺς δήμους Φαλήρου, Ξυπετῆς καὶ Θυ- “Η Ελληνική Γλῶσσα στὴν παγκόσμια πολιτικὴ «Οἱ γλῶσσες εἶναι τὰ γενεαλογικὰ δέντρα τῶν ἐθνῶν». (5αηιιιεί «οΗΗ5ΟΗ, 1709-1784) “Ὅλος ὁ ̓ χόσμος γνωρίζει, ὅτι ἡ λέξη «δημοχρατ ία» εἶναι ἑλληνική. Γνωρίζει τὸ περιεχόμενό της, τὴ σημασία της καὶ ἐπίσης γνωρίζει, ὅὅτι τὸ πρῶτο σύστημα δημοκρατίας ἐφαρμόστηκε στὴν Ελλάδα. ̓Απὸ τότε μέχρι σήμερα ὅλος ὁ ὁ κόσμος; τὸ στολίζει, τὸ περιποιεῖται ἢ τὸ χαταπατεῖ αὐτὸ τὸ σύστημα, ἀλλὰ στὸ δάθος ἡ ἡ γρανιτένια κολώνα ἆ ἀπὸ πάνω μέχρι κάτω γράφει μὲ ἀνεξίτηλα γράμματα τὴν ἴδια λέξη: «δὴ μοχρατία». Εἶναι ἀδύνατο σήμερα, νὰ μιλήσουμε γιὰ πολιτική, ωρις νὰ ἀναφερθοῦμε στὴ δημοκρατία τοῦ πέμπτου αἰῶνα π.Χ., ἄσχετα ἂν αὐτὴ ἡ ἄμεση δημοκρατία ἔγινε στὴ νεότερή τῆς μορφὴ ἀντιπροσωπευτικὴ δημοχρατία. Η ἑλληνικὴ γλῶσσα ὅ ὅμως μὲ τὴ διεισδυτική τῆς δύναμη δὲν ἔμεινε μόνο στὴν πολιτικὴ λέξη «δημοκρατία». Τὸ πηγάδι αὐτὸ ἀνάδλυσε καὶ ἀναδλύζει Τόσο ὁροσερὸ καὶ «νεαρὸν» ὕδωρ (Ξ «νερό»), ποὺ ὅλος ὁ κόσμος ἥπιε καὶ πίνει ἀπὸ αὐτό. Χρειάζεται ὅὅμως μία ἰδιαίτερη ἀνάλυση, γιὰ νὰ ἀνακαλύψεις πόσο δαθιὰ μπῆκαν οἱ ἱ λέξεις τῆς πολιτικῆς σ ̓ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου. Πρόσφατα στὴν Αὐστραλία γιορτάσαμε, τὴν 25η ̓Απριλίου, τὴν ΑΝΖΑΕ ΒΑΥ, ὡς τὴν ἐθνική μας γιορτή. ̓Ακούστη καν ὁμιλίες ἀπὸ τὸν (ονεγπογ (επεναί γιὰ τὴν Οαϊιὶροὶὶ!, τὸν ΡΥίππε ΜΙΠΙΡΙΕΙ γιὰ τὸ (οπεσιΠμοη, γιὰ τὴν ΡοΙΗ(σα] αβεπάα χαὶ τὸ Ψ/εοιμιίποι ευ Υ5ίεηι. “Ὅλες οἱ παραπά νω λέξεις περνᾶνε ὡς γνήσιες ἀγγλιΧές, καὶ ἴσως κανεὶς δὲν ὑποψιάζεται, ὅτι ὅλες προήλθαν ἆ ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ γλωσσικὸ γενεαλογικὸ δέντρο - ποὺ λέει παραπάνω ὁ 8. ]οἤηθοη - ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ πηγάδι ποὺ λέγεται ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ διαιωγίζουν τὸ ἑλληνικὸ ἔθνος. "Ας τὶς δοῦμε ἀπὸ πιὸ κοντὰ: ΟΟνΕΓΠΟΥ: ἀπὸ τὸ ἑλλη! γικὸρῆμα κυδερνῶ" καὶ ἀπὸ τὸ ἴδιο ἡ λέξη βονεγηπιεπι. "Αρα δὲν 'δώσαμε σ ̓ ὅλο τὸν κόσμο τὴ δημοχρατία μόνο, ἀλλὰ καὶ τὴν κυδέρνηση. ̓ Ας ἐπισημάνουμε ἐδῶ, ὅτι τὸ κυδερνὦῶ ἀναφέρεται περισσότερο στὸ «κυδερνῶ τὸ πλοῖο». Ποιά ἄλλη λέξη θὰ μποροῦσε νὰ ἀποδώσει πιὸ εὐφημιστικὰ, ἀλλὰ καὶ μεταφορικὰ τὴν οὐσία τῆς λέξεως θονεΓΠΠΙΕΠΙ; Ἢ λέξη σεπεταί εἶναι ἡ δική μας Γενικός, ὁπότε ὁ Ο6ονεγπον Οεπετα] εἶναι ὁ Γενικός μας κυδερνήτης. Απφιδάλλω πολύ, ἐὰν ὁ δικός μας Γενικὸς Κυδερνήτής γνωρίζει τὸ γενεαλογικὸ ---. ».