Ε ΑΤΓΑΒΥΡΙΟΣ Ἠθικὴ ἀξιολόγηση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης Ι. ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ ο Ἰσχυρίζεται ἡ «Γένεσις», πὼς οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι στὸν κόσμο ἦταν ὁ ᾿Αδὰμ καὶ ἡ Εὔα καὶ τὰ πρῶτα-πρῶτα παιδιὰ ὁ Κάιν καὶ ὁ ᾿Αθελ. Βέθαια ἀργότερα Φτιάξανε πολλὰ ἀγόρια καὶ κορίτσια. Μὰ ὡς τὴ μέρα ποὺ ὁ Κάιν σκότωσε τὸν ᾿Αθελ, πάνω στὴ Γῆ μόνο οἱ τέσσερις αὐτὲς ἀνθρώπινες ψυχὲς ἀναπνέανε. Κι ὅμως μὲ πολλὴ ἀφέλεια διηγεῖται, πὼς ὁ Κάιν μετὰ τὸν φόνο πῆγε ο᾽ ἄλλο τό- πο, ποὺ ἐκεῖ, ὡς φαίνεται, παντρεύτηκε.᾿ Απὸ ποῦ λοιπὸν ξεφύτρωσε τὸ πέμπτο τοῦτο ἀνθρώπινο πλά- σµα; (Γένεσις 4, 16-17). ο Ἡ ζωὴ τοῦ Ἰακὼό εἶναι μπερδεμένη µέσα σὲ ἀπάτες. Κλέδει τὰ πρωτοτόκια, ξεγελᾶ τὸν Λάθαν στὴν μοιρασιὰ τῶν κοπαδιῶν μὲ «κόλπο» καὶ μ᾽ ὅλα ταῦτα ἔχει τὶς εὐλογίες τοῦ δίκαιου Θεοῦ. “Όπο- τε ὁ Θεὸς «συναντοῦσε» τὸν Ἰακώθ, τὸν γέμιζε ὑποσχέσεις. Ἕνα 6ράδυ ὅμως ὁ Θεὸς ἐμφανίζεται μπροστὰ στὸν Ἰακὼό καὶ τὸν ἀρχίζει στὸ ξύλο. “Ο Ἰακώθ, χωρὶς νὰ χάσει τὴν ψυχραιμία του, ἀρχί- ζει χι αὐτὸς νὰ δίνει καὶ νὰ παίρνει. Θεὸς καὶ Ἰακὼθ λαχάνιασαν νὰ παλεύουν ὥς τὴν ἄλλη μέρα, χαὶ κανενὸς ἡ ράχη δὲν «ἔφαγε χῶμα». Μόνο τὸ ἕνα πόδι τοῦ Ἰακὼό στραμπουλίστηκε κι ἀπὸ τότε ἔμεινε χουτσός. Παρακουράστηκχαν χι οἱ δύο καὶ τὰ παράτησαν, Οπότε ὁ Θεὸς γυρίζει καὶ τοῦ λέ- ει: «Μπράθο, Ἰακώθ, εἶσαι γερὸς ἄντρας. Απὸ σήµερα ν᾿ ἀλλάξεις τ᾽ ὄνομά σου, Νὰ σὲ λένε Ἰσραήλ, δηλαδὴ δυνατὸ» (Γένεσις 22, 25-29). ο Συναντοῦμε τὸν Μωυσῆ πάνω στὸ Σινᾶ νὰ θόσχει πρόδατα. Ὃ Θεὸς μέσα ἀπὸ μιὰ 6άτο τὸν πα- ροτρύνει νὰ γυρίσει πίσω στὴν Αἴγυπτο, γιὰ νὰ ξεσηκώσει τοὺς ἀγαπημένους του Ἑθραίους νὰ φύ- γουν. Μὲ τὰ πολλὰ παρακάλια δέχτηκε, Παίρνει τὴν γυναῖκα του καὶ τὰ παιδιά του καὶ πιάνει τὸν δρόμο τοῦ γυρισμοῦ. “Ὅμως στὰ μέσα τοῦ δρόμου ξεπετιέται μπροστά του ἕνας ἄγγελος Κυρίου μὲ πρόθεση νὰ τὸν σκοτώσει. Ξύπνια ἡ γυναῖκα του, ἡ Σεπφώρα, παίρνει μιὰ κοφτερὴ πέτρα, κόδει τὴν πέτσα ἀπὸ τὸ «πουλάκι» τοῦ παιδιοῦ της, τὴν ρίχνει στὰ πόδια τοῦ ἄγγελου: «Νὰ αἷμα, ἂν θέλεις», τοῦ λέει, κι ὁ ἄγγελος ἠρέμησε. Μὰ ὁ Θεὸς προγραμμάτισε μιὰ τόση σοδαρὴ ἐπιχείρηση καὶ τοῦ ξέ- Φυγε νὰ ἐνημερώσει τὸ ὑπηρετικό του προσωπικό; (Ἔξοδος 4, 24). οΒαδίζοντας γιὰ τὴν Χαναὰν οἱ Ἑθραῖοι, σὰν µάθανε πὼς οἱ Χανααναῖοι ἦταν καλοὶ πολεμιστές, δείλιασαν νὰ κάμουν ἐπίθεση. Θυμώνει ὁ Θεὸς καὶ θέλει νὰ τιμωρήσει τοὺς Ἑθραίους σκληρά. Ἐπεμ- θαΐνει ὁ Μωυσῆς καὶ τοῦ λέει: «Κύριε, μὲ τὸ συμπάθειο, θαρρῶ δὲν σκέφτεσαι σωστά. Ξέρεις, τί θὰ ποῦν, ἂν κάποια μέρα τὸ μάθουν οἱ Αἰγύπτιοι; Τοῦτος ἦταν ὁ Θεός, ποὺ µέχρι τώρα τοὺς προστά- τευε;» (Αριθμοί 14, 1-24). «Σὰν νά΄χεις δίκιο, τοῦ᾽ πε τότε ὁ Θεός». Καὶ τοὺς συγχώρεσε. 9 Γιὰ νὰ φτάσουν οἱ Ἑδθραῖοι στὴν Χαναάν, μποροῦσαν νὰ πάρουν τὸν πιὸ κοντινὸ δρόμο, μὰ θὰ συναντοῦσαν τοὺς Φιλισταίους, πούταν γεροὶ πολεμιστές. Γι’ αὐτὸ ὁ Θεὸς σκέφτηκε: «Αν πιάσουν τὸν χοντινὸ δρόµο, θὰ φοθηθοῦν τοὺς Φιλισταίους καὶ θὰ ζητοῦν νὰ γυρίσουν πίσω στὴν Αἴγυπτο. Προτιμῶ τὸν µακρυνό, μέσ᾽ ἀπ’ τὴν ἔρημο. Θὰ χρειαστοῦν χρόνια, μὰ κάποτε θὰ φτάσουν» (Ἔξοδος 13, 17). Περίεργο δὲν εἶναι; Ὃ πανίσχυρος Θεὸς νὰ φοδᾶται τοὺς Φιλισταίους; Ὕστερα ἀπὸ τόσα ση- μεῖα καὶ τέρατα νὰ δείχνεται ἀνήμπορος; Μήπως Θεὸς καὶ Μωυσῆς εἶναι τὸ ἴδιο πρᾶγμα; Κι ὅμως οἱ Ἑδραῖοι δείλιασαν κι ὁ Θεός, λέει, ἔκαψε πολλούς, γιὰ νὰ συμμορφωθοῦν οἱ ἄλλοι (Αριθμ. [Π, ῦ. ο Ὁ Θεὸς μιὰ μέρα λέει τοῦ Μωυσῆ: «Νὰ πάρεις τόσα ξύλα μὲ τόσο μάχρος καὶ τόσο πάχος. Νὰ πάρεις τόσο χρυσάφι καὶ τόσο ἀσήμι. Θὰ τὰ θάλεις ἔτσι, θὰ τὰ καρφώσεις ἀλλιῶς καὶ θὰ μοῦ φτιά- ἕξεις τὴ Κιθωτὸ τῆς Διαθήχης. Ὕστερα νὰ φτιάξεις ἄμφια γιὰ τὸν ᾿Ααρών, ποὺ νά᾽χουν τόσο μάκρος χαὶ τόσο φάρδος, τόσα στολίδια, τόσες ἐπωμίδες, τόσες κουμπότρυπες, τόσες...» (Ἔξοδος 25-29). Ὅμως γιὰ τὸ πῶς θὰ μπορέσει νὰ δικάσει σωστὰ ἐκεῖνον τὸν λαὸ δὲν ἐνδιαφέρθηχε καθόλου. Τὸν ἘῸ Ε.Α. (ψευδώνυμο) εἶναι καθηγητὴς τῆς Θεολογίας καὶ ἱερέας. Τὸ πρῶτο μέρος τῆς μεγάλης αὐτῆς ἔρευνάς του δημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος 163, μηνὸς Ἰουλίου, σελ. 9753-9758.