ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
251ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Παλιά μου τέχνη — ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΔΑΥΛΟΣ/251, Νοέμβριος 2002
16299
Ἑλλήνων». Ἔτσι τὸ ἔτος 529 μ.X. οἱ περίλαμπρες σχολὲς τῆς Ἀθήνας, τὸ λίκνο
τοῦ Δυτικοῦ Πολιτισμοῦ, ἔκλεισαν καὶ παραδόθηκε ἡ ἀνθρωπότητα στὰ σκοτάδια
τοῦ Μεσαίωνα. Ὁ Μαλάλας ἀναφέρει ὅτι ὁ Ἰουστινιανός: «θεσπίσας πρόσταξιν
ἔπεμψεν εἰς Ἀθήνας, κελεύσας μηδένα διδάσκειν φιλοσοφίαν μήτε νόμιμα
ἐξηγεῖσθαι», δηλαδὴ ὅτι ἀπαγορεύτηκε ἡ διδασκαλία τῆς φιλοσοφίας καὶ
τῆς νομικῆς ἐπιστήμης. Καὶ ἄλλος ἀνώνυμος χρονογράφος ἰσχυρίστηκε περίπου
τὸ ἴδιο, γράφοντας ὅτι «ὁ βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς πέμψας εἰς Ἀθήνας, ἐκέλευσε
μηδένα τολμᾶν διδάσκειν φιλοσοφίαν καὶ ἀστρονομίαν», προσθέτοντας
στὶς ἀπαγορευμένες ἐπιστῆμες καὶ τὴν ἀστρονομία11. Ἑπτὰ φιλόσοφοι τῶν
Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι προφανῶς δὲν δέχτηκαν οὔτε τὴ βάφτιση – ποὺ πρόσταζε ὁ
νόμος – ἀκολούθησαν τὸ δρόμο τῆς ἐξορίας καὶ βρῆκαν ἀρχικὰ καταφύγιο στὴν
Περσία τοῦ Χοσρόη. Αὐτοὶ ἦταν: Δαμάσκιος ὁ Σύριος, Σιμπλίκιος ὁ Κίλικας,
Εὐλάμπιος ὁ Φρύγας, Πρισκιανὸς ὁ Λυδός, Ἑρμείας καὶ Διογένης ἀπὸ τὴ Φοινίκη
καὶ Ἰσίδωρος ὁ Γαζαῖος. Οὔτε καὶ ἐκεῖ ὅμως ἔμειναν γιὰ πολὺ καιρὸ παρὰ
τὴν προστασία ποὺ τοὺς παρεῖχε ὁ Πέρσης μονάρχης. Ἐπέστρεψαν κρυφὰ στὴν
Εὐρώπη καὶ μετὰ πέρασαν στὴ βόρειο Ἀφρική. Ἐκεῖ ἀποχώρησαν στὴν ἔρημο,
στὴν ὁποία καὶ ἔμειναν μέχρι τὸ θάνατό τους. Ὁ Παπαρρηγόπουλος ἀναρωτιέται
ρητορικά: «Τὸ μόνο λοιπὸν ζήτημα εἶναι, ἂν ὁ Ἰουστινιανὸς ἔκανε καλὰ ἢ ὄχι
ὅταν ἐμπόδισε τὴ διδασκαλία ἀπὸ τοὺς Ἐθνικούς. Καὶ ἐμεῖς σήμερα δὲν μποροῦμε
νὰ κατακρίνουμε αὐτὴ τὴν πολιτική του, γιατὶ ποτὲ κανένας ἡγεμόνας δὲν
μπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὑποχρεωμένος νὰ μισθοδοτῇ καὶ νὰ προστατεύῃ ἀνθρώπους,
ποὺ διδάσκουν δόγματα ποὺ ἀνατρέπουν τὴ θρησκεία ποὺ ἐπικρατεῖ καὶ συντελοῦν
στὴν ἠθικὴ ἀναταραχὴ τῶν πνευμάτων καὶ στὴν πολιτικὴ ἀναρχία τοῦ κράτους»12.
Μὲ τὸ κλείσιμο τῶν σχολῶν τῆς Ἀθήνας ἔσβησε κάθε σπουδὴ στὴν Ἑλλάδα καὶ
οἱ Ἕλληνες βυθίστηκαν στὴν ἀμάθεια, ἐνῷ οἱ βίαιοι ἐκχριστιανισμοὶ μὲ τὶς ὑποχρεωτικὲς
βαφτίσεις συντελοῦσαν καὶ στὸ σβήσιμο τῆς ἐθνικῆς ἑλληνικῆς συνείδησης.
Τὸ ὄνομα τῶν Ἑλλήνων ἀφωρίσθηκε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία ὡς συνώνυμο
τοῦ ἀλλόπιστου καὶ τοῦ ἐχθροῦ τοῦ κράτους: «τούτους, λέγω, πάντας ὡς Ἕλληνας
δεχόμεθα, ἤτοι ὡς πάντῃ ἀβαπτίστους, διότι αὐτοὶ ἢ τελείως δὲν ἐβαπτίσθησαν
ἢ ἐβαπτίσθησαν μέν, ὄχι ὅμως ὀρθῶς»13. Ὅποιος δηλαδὴ εἶναι ἀβάπτιστος
εἶναι Ἕλληνας, ὅποιος δὲ βαπτιστῇ παύει νὰ εἶναι Ἕλληνας καὶ εἶναι Ρωμαῖος
(Ρωμιὸς), Χριστιανός. Ἔτσι ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα στὴ θέση τοῦ ὀνόματος
«Ἕλλην» ἐπιβάλλεται ὡς ἐθνικὸ ὄνομα τὸ Ρωμαῖος, τὸ ὁποῖο ὁ λαὸς πρόφερε
«Ρωμιός». Ἂν καὶ τὸ ἑλληνικὸ ἔθνος δὲν σβήνῃ, ὡστόσο ζῇ πλέον ὑπὸ τὸ θεοκρατικὸ
ρωμαϊκὸ καθεστὼς τῆς πνευματικῆς καὶ ἐθνικῆς δουλείας. Καὶ ὅπως
ἐπισημαίνει ὁ Παπαρρηγόπουλος: «Ὁ ἴδιος ὁ λαὸς δὲν τόλμησε νὰ διατηρήσῃ
τὸ πατροπαράδοτο ὄνομα καὶ οἱ ἴδιοι οἱ κάτοικοι τῶν χωρῶν ποὺ ἀνέκαθεν ἀπο11.
Τὰ δύο ἀποσπάσματα τῶν χρονογράφων Μαλάλα καὶ Ἀνωνύμου στὸν K. Παπαρρηγόπουλο,
«Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», τόμος πέμπτος, σελίδα 126.
12. Παπαρρηγόπουλος, «Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους», τόμος πέμπτος, σελίδα 127.
13. «Ἑρμηνεία στὸν Κανόνα Z´ τῆς B´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου».